اثر افزایش نرخ تورم بر سبد مصرفی خانوارها و رشد 2143 درصدی حجم نقدینگی

به گزارش پایگاه خبری بورس پرس، حمید خیل نژاد در گزارشی با بیان اینکه نرخ تورم، رشد نقدینگی و اقتصادی در اقتصاد از مهمترین مفاهیم اقتصاد کلان بوده و تغییرات آنها بر زندگی اشخاص حقیقی و حقوقی اثرات مستقیم و غیرمستقیم دارد، اعلام کرد: منظور از نرخ تورم میانگین موزون تغییرات نسبی قیمت همه کالاها و خدمات مصرفی در سه قالب ماهانه ، نقطه به نقطه سالانه و میانگین 12 ماهه است. 

این سبد کالا شامل حدود 475 قلم از کالاها و خدمات مصرفی خانوارها در قالب 12 گروه با ضریب اهمیت متفاوت است که با مراجعه به 357 منطقه شهری (300 هزار مظنه قیمت) و 626 آبادی (120 هزار مظنه قیمت) با سال پایه 95 جمع آوری می شود.

در جدول بالا بطور کلی در کل خانوارها ردیف های یک، 4، 6 و 7 حدود 79 درصد کل هزینه یک خانوار را تشکیل می دهد.

نرخ رشد اقتصادی: برای تعریف نرخ رشد اقتصادی ابتدا باید تولید ناخالص داخلی و تولید ناخالص ملی را تعریف کرد. تولید ناخالص داخلی عبارت ‌است از ارزش ریالی تمام تولیدات و خدمات ایجاد شده در یک بازه زمانی مشخص معمولاً یک ساله در داخل و تولید ناخالص ملی نیز ارزش ریالی تمام تولیدات و خدمات ایجاد شده توسط یک ملت در بازه زمانی مشخص است.

نرخ رشد اقتصادی از تغییر شاخص تولید ناخالص داخلی یا ملی (معمولاً برای محاسبه این شاخص تولید ناخالص داخلی را در نظر می‌گیرند) در دو سال متوالی بدست می‌آید. هرچه تولید ناخالص داخلی نسبت به سال قبل بیشتر باشد، نرخ رشد اقتصادی نیز بیشتر خواهد شد. البته تولید ناخالص داخلی زمانی برای محاسبه نرخ رشد اقتصادی در نظر گرفته می‌شود که اثر تورم در آن لحاظ شده باشد.

از طرف دیگر، طبق برخی آمارها حجم اقتصاد ایران در طول دهه 90 تنها 70 هزار میلیارد تومان افزایش داشت. به بیان ساده تر به تولید ناخالص داخلی ایران در سال 1400 نسبت به سال 90 حدود 70 هزار میلیارد تومان افزوده شد. آمارها نشان می‌دهد در دهه 90 رشد اقتصادی بسیار پرنوسان بوده و متوسط این رشد رقمی نزدیک صفر است. نیمی از سال‌های دهه 90 رشد اقتصادی منفی گزارش شده بود و در دو سال رشد اقتصادی از منفی 6 درصد نیز کمتر بود.

موضوع نقدینگی: بصورت کلی در اقتصاد به جمع پول و شبه پول، نقدینگی می‌گویند. شبه پول به دارایی‌هایی اشاره می‌کند که بصورت مستقیم به عنوان وسیله مبادله قابل استفاده و نقد نیستند اما می‌توان آنها را به پول نقد یا سپرده‌های بانکی تبدیل کرد. حساب‌های پس‌انداز و حساب‌های مدت‌دار هم بسته به تعریف در نظر گرفته شده و جامعیت آن ممکن است زیر مجموعه پول یا شبه پول طبقه‌بندی شوند.

با استناد به داده های بانک مرکزی، نقدینگی دی ماه 1401 برابر با 6 هزار هزار میلیارد تومان محاسبه شده در حالی که حجم نقدینگی در اسفند سال 89 برابر با 294 هزار میلیارد تومان بود. اگر فرض شود حجم نقدینگی در اسفند حدود 6.3 هزار هزار میلیارد تومان باشد نشان از رشد 2143 درصدی دارد.

نکته این مطلب نشان دادن اثر شدت تغییرات نرخ تورم سالانه بر سبد کالاها و خدمات مصرفی خانوارها است. در صورتی که فرض شود نرخ رشد اقتصادی صفر و نرخ تورم سالانه یک کشور 3، 10، 18، 25، 30، 40 ،50 و 60 درصد باشد دوره زمانی لازم برای نصف شدن حجم سبد مذکور در جدول زیر ارائه شده است.

جدول بالا نشان می دهد با افزایش نرخ تورم چه فشار سنگینی بر خانوارها تحمیل می شود. البته تورم بالا هزار و یک پیامد نامطلوب دارد که بیکاری و کاهش سرمایه گذاری و افت تولید از دیگر آثار آن است و امید می رود با توجه به شعار سال ، نرخ تورم کاهش محسوسی داشته باشد.