بازنگری مصوبه وقف سهام با فتوای رهبری و عملکرد یکساله کمیته فقهی

به گزارش پایگاه خبری بورس پرس، غلامرضا مصباحی مقدم در نشست خبری با ارائه گزارشی از عملکرد یک ساله شورای فقهی بورس، اعلام کرد: کمیته سال گذشته 16 جلسه و با حضور 5 فقیه برگزار کرد. پیشنهادهای وارده ابتدا در کمیته فرعی در قم بررسی شده و سپس در جلسه شورای فقهی مصوب و در شورای فقهی بانک مرکزی هم مشابه همین روش انجام می‌شود.

بازخرید اوراق مرابحه قبل از سررسید

اصل اوراق مرابحه سال های زیادی مورد بررسی و تصویب قرار گرفته و استفاده شده است. پیشنهاد شده عرضه کننده این اوراق قبل از سررسید آن را بازخرید کند که موضوع مورد بررسی قرار گرفت و امکان آن فراهم شد.

در خصوص طرح تأمین مالی از طریق انتشار اوراق منفعت برای ارائه خدمات در حوزه‌هایی مانند هتل‌داری، طبخ و توزیع غذا و سرویس‌دهی، بخشی از منافع یک رستوران از طریق اوراق منفعت واگذار شده و در جهت احداث هتل برای اسکان نیروی انسانی در منطقه عسلویه استفاده می‌شود. در طول دوره سررسید به دارندگان اوراق سود علی‌الحساب پرداخت می‌شود و در پایان، پس از محاسبه سود قطعی، تسویه نهایی صورت می‌گیرد.

بانی متعهد می‌شود در صورت کم‌تر بودن سود نهایی نسبت به سود علی‌الحساب پرداخت‌شده، مابه‌تفاوت را پرداخت کند. این موضوع با تأیید کمیته فقهی و به‌عنوان شرط ضمن عقد از نظر شرعی مجاز دانسته شد.

مورد دیگر پیشنهاد شرکت پتروشیمی بود که درخواست داده بود برای خدماتی مثل هتلداری، طبخ غذا و سرویس حمل و نقل نیروها از طریق انتشار اوراق منفعت تامین مالی کند که موافقت شد و بخشی از منابع برای احداث هتل در عسلویه را با این روش تامین مالی کرد. برای این اوراق، سود دوره‌ای در نظر گرفته شده و در سررسید، سود قطعی به دارنده اوراق داده می‌شود. ناشر اوراق متعهد می‌شود اگر سود پایانی کمتر از رقم اعلامی باشد، مابه تفاوت را به دارنده اوراق بدهد که با آن موافقت شد.

استفاده از اوراق سلف برای خدمات و حقوق

امکان واگذاری حقوق منافع، خدمات و امتیازات از طریق اوراق سلف در دست بررسی است. اوراق سلف پیش‌تر برای فروش کالا مورد استفاده قرار می‌گرفت اما اکنون با توسعه دامنه، امکان عرضه خدمات و حتی حقوق و امتیازات مانند گواهی اسقاط خودرو، حق بهره‌برداری از معادن و تراکم‌های خریداری‌شده از شهرداری‌ها به‌عنوان دارایی پایه اوراق سلف فراهم شده است.

این اوراق طبق ساز و کار سلف موازی در بورس کالا خرید و فروش شده و در قالب عقود بیع نقدی یا صلح (نقدی یا سلف) منتشر می‌شوند. کمیته فقهی نیز این شیوه را از نظر فقهی تأیید کرده است.

انتشار اوراق سلف ارزی با امکان تسویه با طلا

برای انتشار اوراق سلف ارزی با دارایی پایه معین همچون کاتد مس به سرمایه‌گذاران اختیار داده می‌شود در سررسید، یکی از سه گزینه دریافت کالا، تسویه نقدی ریالی یا ارزی یا دریافت طلا معادل ارزش ارزی دارایی پایه را انتخاب کنند. این اختیار برای سرمایه‌گذار با تأیید کمیته فقهی به رسمیت شناخته شده و قابلیت اجرایی در بازار سرمایه را دارد.

اوراق سلف با اختیار معامله و فرمول قیمت‌گذاری تورمی

اوراق سلف همراه با اختیار معامله با هدف پوشش تورم و قابل پیش‌بینی کردن بازده اوراق برای سرمایه‌گذاران طراحی شده است. در این طرح، اختیار معامله‌ای به اوراق سلف ضمیمه که قیمت اعمال آن در سررسید بر اساس یک فرمول ضابطه‌مند و مبتنی بر قیمت روز دارایی پایه محاسبه می‌شود.

برای نمونه در قراردادهای سلف موازی استاندارد مربوط به کاتد مس، قیمت اعمال اختیار فروش می‌تواند قیمت روز دارایی پایه در زمان تسویه به‌علاوه یا منهای ۵ درصد باشد. کمیته فقهی با این فرمول‌بندی موافقت کرده است. در قرارداد سلف ارزی، همه ارکان معامله از جمله مقدار و قیمت باید به‌روشنی و بدون ابهام مشخص باشند تا از جهالت در معامله جلوگیری شود. اختیار خرید یا فروش نیز در قالب شرط ضمن عقد و بر مبنای قیمت ضابطه‌مند قابل الحاق است.

اختیار معامله مبتنی بر قرارداد آتی

برای اختیار معامله مبتنی بر قرارداد آتی، دارنده اختیار می‌تواند در آینده وارد قرارداد آتی شود. قرارداد آتی، تعهدی به خرید یا فروش یک دارایی در تاریخ معین است و با ترکیب اختیار معامله و قرارداد آتی، دارنده اختیار می تواند با اعمال حق معامله وارد موقعیت‌ معاملاتی در قرارداد آتی شود. کمیته فقهی این قرارداد را به‌عنوان اعطای حق ایجاد تعهد شناسایی کرده و با رعایت اصول مصوبات پیشین آن را شرعاً بلامانع دانسته است.

گواهی کاهش انتشار آلایندگی؛ ابزار محیط‌ زیستی بازار سرمایه

در باره موضوع گواهی کاهش انتشار آلایندگی، برخی صنایع برای کاهش آلایندگی موظفند اقداماتی انجام دهند. در این روند، گواهی‌هایی صادر می‌شود که به‌صورت ابزار مالی در بازار سرمایه قابل معامله هستند.

شرکت‌هایی که به کاهش آلایندگی می‌رسند این گواهی‌ها را دریافت کرده و شرکت‌هایی که نتوانسته به حد استاندارد برسند، گواهی‌ها را خریداری می‌کنند. اختلاف قیمت زمان خرید و قیمت بازار، سود احتمالی برای دارندگان گواهی ایجاد می‌کند. معامله این گواهی‌ها در قالب عقد بیع صحیح است و نهاد تنظیم‌گر نیز می‌تواند این گواهی‌ها را به‌عنوان امتیاز قانونی به صنایع مشمول اختصاص دهد.

بازنگری در مصوبه وقف سهام بر مبنای فتوای رهبری

در گذشته وقف سهام تنها در صورتی مجاز بود که دارایی شرکت‌ها عمدتاً از نوع اعیان و دارای قابلیت اجاره باشد. این شرط برای تطبیق با فتوای فقهای سنتی لحاظ شده بود اما با توجه به فتوای جدید رهبری مبنی بر اینکه سهام را می‌توان بطور مطلق وقف کرد، چه اکثر دارایی از اعیان باشد چه نباشد، کمیته فقهی نیز در مصوبه قبلی تجدیدنظر کرد و شرط "غلبه دارایی‌های عینی" از دستورالعمل حذف شد.

انتهای پیام