معادله‌ سه مجهولی ساز و کار ماشه و تحلیلی از آثار اقتصاد و اجتماعی

به گزارش پایگاه خبری بورس پرس، رحمان قهرمانپور به دنیای اقتصاد، اعلام کرد: پایان رأی‌ گیری شورای امنیت برای بازگرداندن مکانیسم ماشه، گامی جدی و به‌ نوعی آخرین اقدام حقوقی برای احیای تحریم‌ های تعلیق‌ شده در چارچوب برجام محسوب می‌ شود. هرچند در ظاهر امکان توافق میان ایران و اروپا در مجمع عمومی سازمان ملل وجود دارد اما مواضع سخت‌ گیرانه کشورهای غربی نشان می‌ دهد فعلا تمرکز آنها بر فعال‌ سازی مکانیسم ماشه است.

هدف اصلی این اقدام، نه لزوماً برخورد نظامی بلکه افزایش فشار دیپلماتیک بر ایران از طریق دیپلماسی اجبار است. با این تصور که ایران تحت فشار تحریم‌ها به مذاکره‌ای تازه و مطلوب غرب تن خواهد داد. این نگاه در واشنگتن با توجه به تجربه دو دهه گذشته، خوش‌ بینانه به نظر می‌ رسد و بعید است ایران در کوتاه‌ مدت به توافق منجر به تامین خواسته‌ های آمریکا و اروپا، تن دهد.

آخرین ابزار ایران برای مقابله با این روند، همکاری‌ های فنی با آژانس انرژی اتمی و پذیرش بازرسی‌ها بود اما به دلیل نبود زمانبندی مشخص در توافق با رافائل گروسی، اروپایی‌ها از آن استقبال نکردند و مدعی شدند خواسته‌ ها تأمین نشد. پس از فعال‌ سازی مکانیسم ماشه، تحریم‌ها بلافاصله اجرایی نخواهند شد و طبق زمان بندی قبلی در 6 مهر ماه به مرحله اجرا خواهند رسید.

پیچیدگی مذاکرات زمانی بیشتر می‌ شود که ایران باید همزمان با اروپا و آمریکا وارد گفت‌ و گو شود و به توافقی سه‌ جانبه دست یابد. حملات احتمالی آمریکا و اسرائیل به تأسیسات هسته‌ای ایران نیز ضلع سوم این معادله را تشکیل داده‌اند و نقش آژانس را پررنگ‌ تر کرده‌اند. به‌عبارتی، ایران با یک معادله سه‌ مجهولی مواجه است.

فعلا باید دید آیا ایران می‌ تواند در مجمع عمومی سازمان ملل از ظرفیت دیپلماسی در سطح ریاست‌ جمهوری برای گشودن گره مکانیسم ماشه بهره گیرد یا نه؟ هرچند اروپا و آمریکا ادعا می‌ کنند فعال‌سازی مکانیسم ماشه پایان دیپلماسی نیست اما در فضای سیاست داخلی ایران، این اقدام می‌ تواند اجماع شکننده موجود را تضعیف کرده و مسیر رسیدن به توافق جامع را دشوارتر کند.

برخی تصمیم‌ گیران در ایران بر این باورند بازگشت تحریم‌ ها تأثیر چندانی نخواهد داشت. زیرا ایران تجربه زندگی زیر فشار تحریم‌ها را دارد اما طبق تجربه سال‌ های گذشته، تحریم‌ ها به‌ ویژه در بلندمدت، آثار عمیق‌ تری بر اقتصاد و جامعه می‌گذارند.

کاهش تاب‌آوری سیاسی و اجتماعی، افزایش هزینه‌ های دور زدن تحریم‌ها و کاهش شفافیت اقتصادی از جمله پیامدهای این فشارها است. بازگشت مکانیسم ماشه در کنار تنش‌ های فزاینده منطقه‌ای به‌ ویژه میان ایران و اسرائیل می‌ تواند فضای امنیتی منطقه را با ناامنی و عدم قطعیت بیشتری مواجه کند و دیپلماسی را با چالش‌ های جدی‌تری روبرو سازد.

انتهای پیام