پیش بینی تداوم خاموشی ها با وجود افزایش تولید برق/ تفاوت قیمت سنگین تولید و فروش!

به گزارش پایگاه خبری بورس پرس، دنیای اقتصاد، اعلام کرد: با نزدیک شدن به روزهای پایانی تیر، گزارش‌ های متعددی از قطعی برق در نقاط مختلف منتشر شده است. قطعی‌ هایی که به نظر می‌ رسد در روزهای اخیر نسبت به هفته‌ های گذشته فراگیرتر شده‌اند. این در حالی است که وزارت نیرو اعلام کرده خاموشی‌ های اخیر، برنامه‌ ریزی‌ شده نبوده و ناشی از بروز اختلال‌ها و حوادث شبکه برق است.

همزمانی افزایش این قطعی‌ ها با اوج‌گیری دمای هوا، بار دیگر موضوع ناترازی برق و توان شبکه در پاسخگویی به رشد مصرف را به کانون توجه آورده است.

گرمای هوا در روزهای اخیر به سطحی رسیده که مصرف وسایل سرمایشی را به طور قابل‌توجهی افزایش داده و فشار مضاعفی بر شبکه برق وارد کرد. اگرچه طی یک سال گذشته ظرفیت نیروگاه‌های خورشیدی افزایش یافته و بخشی از نیروگاه‌ها نیز پس از تعمیرات به مدار بازگشته‌اند اما کارشناسان معتقدند رشد تقاضای برق، محدودیت تولید، کمبود سوخت نیروگاه‌های حرارتی و مشکلات ساختاری اقتصاد برق همچنان پابرجا است.

در چنین شرایطی این پرسش مطرح می‌ شود که آیا افزایش خاموشی‌ های روزهای اخیر تنها نتیجه موج گرما و افزایش ناگهانی مصرف است یا ریشه آن را باید در ناترازی مزمن صنعت برق جست‌ و جو کرد. با ادامه تابستان چه چشم‌اندازی پیش روی شبکه برق قرار دارد و چه راهکارهایی می‌ تواند از تکرار این وضعیت جلوگیری کند. محمد اله‌ داد مدیرعامل توانیر از تغییر شیوه اطلاع‌رسانی برنامه‌های قطع برق خبر داد و اعلام کرده اطلاع‌رسانی خاموشی‌ها از این پس صرفا از طریق درگاه‌های رسمی انجام می‌شود. 

طبق اعلام سازمان هواشناسی تا پنجشنبه جاری، بخش وسیعی با افزایش محسوس دما روبرو خواهد بود. موضوعی که بطور طبیعی مصرف برق به‌ ویژه در بخش سرمایشی را افزایش می‌ دهد. تجربه خرداد ماه ثابت کرد که هر زمان مشترکان در مدیریت مصرف همراه صنعت برق بوده‌اند، امکان حفظ پایداری شبکه و جلوگیری از بروز مشکلات گسترده فراهم شد.

مشترکان خانگی، ادارات، اصناف، واحدهای تجاری و صنایع هر کدام می‌ توانند با رعایت چند اقدام ساده، سهم موثری در کاهش فشار وارد بر شبکه داشته باشند. مهم‌ ترین راهکارهای مدیریت مصرف تنظیم دمای وسایل سرمایشی بر ۲۵ درجه سانتی‌ گراد، خاموش کردن تجهیزات برقی غیر ضروری، پرهیز از استفاده همزمان از وسایل پرمصرف و کاهش مصرف در ساعات اوج بار عنوان کرد.

همکاران صنعت برق از بخش تولید گرفته تا انتقال، فوق‌ توزیع و توزیع با تمام ظرفیت در حال فعالیت هستند و تمامی امکانات موجود برای حفظ پایداری شبکه و تامین برق مشترکان بکار گرفته شده است.

مشترکان می‌توانند اطلاعات مربوط به برنامه خاموشی را از طریق اپلیکیشن برق من، بازوی این پلتفرم در شبکه‌ های اجتماعی و وب‌ سایت شرکت‌ های توزیع نیروی برق دریافت کنند. پایداری شبکه برق مسئولیتی مشترک میان صنعت برق و مردم است و عبور موفق از روزهای گرم پیش‌ رو تنها با همدلی، مسئولیت‌ پذیری و مشارکت همگانی امکان‌ پذیر خواهد بود.

پیش بینی تداوم خاموشی ها با وجود افزایش ظرفیت تولید برق!

مهدی مسائلی دبیرکل انجمن صنعت برق اعلام کرد: با وجود ورود ظرفیت‌های جدید نیروگاهی، انتظار می‌ رود خاموشی‌ ها در تابستان سال جاری نیز ادامه داشته باشد. زیرا ریشه اصلی ناترازی برق در مشکلات ساختاری و اقتصادی این صنعت نهفته است.

شرایط تفاوت محسوسی با سال گذشته ندارد و اضافه شدن حدود ۵ هزار مگاوات نیروگاه خورشیدی و بازگشت تعدادی از نیروگاه‌ها پس از تعمیرات اساسی، نتوانسته شکاف میان تولید و مصرف را به طور کامل جبران کند.

بخش عمده مشکلات صنعت برق ناشی از اقتصاد این بخش است. برق با هزینه‌ای در حدود دو هزار تومان به ازای هر کیلووات‌ ساعت تولید می‌ شود اما متوسط قیمت فروش آن حدود ۸۰۰ تومان است. موضوعی که موجب شده درآمد و هزینه‌ های صنعت برق با یکدیگر همخوانی نداشته باشد.

از سال ۱۳۹۴ تاکنون نیز مابه‌التفاوت قیمت تمام‌ شده و قیمت تکلیفی فروش برق بطور کامل از سوی دولت پرداخت نشده و همین مسئله توان مالی وزارت نیرو و فعالان صنعت برق را به شدت تضعیف کرد.

کاهش توان مالی این صنعت، سرمایه‌ گذاری را نیز تحت تاثیر قرار داده است. در سال‌ های گذشته پروژه‌های توسعه‌ای و احداث نیروگاه‌های جدید با به پروژه‌های تعمیر و بهینه‌ سازی جایگزین شدند. زیرا منابع مالی کافی برای اجرای طرح‌های بزرگ وجود ندارد. تا زمانی که اقتصاد صنعت برق اصلاح نشود نمی‌ توان انتظار داشت سرمایه‌ گذاران بخش خصوصی انگیزه لازم را برای ورود به این حوزه داشته باشند.

بیش از ۸۰ درصد برق ایران در نیروگاه‌های حرارتی تولید و حدود ۱۲ درصد سهم نیروگاه‌های برق‌ آبی است. مابقی نیز از نیروگاه‌های تجدیدپذیر، اتمی و تولید پراکنده تامین می‌ شود. هرچند وضعیت بارندگی نسبت به سال گذشته بهتر است و می‌ توان تا حدودی روی نیروگاه‌های برق‌ آبی حساب کرد اما محدودیت منابع آبی و ضرورت حفظ ذخایر سدها اجازه افزایش بی‌محابای تولید برق از این نیروگاه‌ها را نمی‌دهد.

کمبود سوخت نیروگاه‌های حرارتی، یکی دیگر از عوامل ناترازی برق است. این مشکل به‌ ویژه در فصل زمستان بیشتر است اما حتی از هم‌اکنون بر برنامه‌ ریزی تولید برق اثرگذار است.

برآوردها نشان می‌ دهد مصرف برق در سال ۱۴۰۵ حدود ۵ درصد نسبت به سال گذشته افزایش خواهد یافت. افزایش دمای هوا، رشد نیاز به تجهیزات سرمایشی و کاهش توان اقتصادی خانوارها برای جایگزینی وسایل پرمصرف با تجهیزات کم‌مصرف از مهم‌ترین عوامل رشد مصرف برق هستند.

مجموع بار تجهیزات سرمایشی به حدود ۳۵ هزار مگاوات می‌ رسد. در حالی‌ که ظرفیت اسمی نیروگاه‌ ها حدود ۱۰۰ هزار مگاوات و حداکثر توان تحویلی شبکه بین ۷۷ تا ۷۸ هزار مگاوات است. در روزهای اوج گرما، سهم تجهیزات سرمایشی از مصرف برق بسیار قابل‌ توجه است و فشار سنگینی بر شبکه وارد می‌کند. بدون حمایت عملی و مالی دولت نمی‌ توان انتظار داشت سرمایه‌ گذاری در صنعت برق افزایش یابد یا انرژی‌ های تجدیدپذیر با سرعت لازم توسعه پیدا کنند.

در نتیجه، تداوم خاموشی‌ها در سال‌های آینده نیز دور از انتظار نخواهد بود. راه‌حل پایدار رفع ناترازی برق، اصلاح اقتصاد این صنعت است. برق باید به عنوان یک کالای راهبردی و زیرساختی دیده شود و دولت پیش از هر چیز، بدهی‌های انباشته صنعت برق را تسویه و زمینه بازگشت این صنعت به شرایط مالی پایدار را فراهم کند.

دلیل اصلی اعمال محدودیت

رامین افشار رئیس کمیته مشترک کمیسیون انرژی و صنایع اتاق بازرگانی ایران با اشاره به افزایش بی‌ سابقه دمای هوا، اعلام کرد: دلیل اصلی اعمال مدیریت بار، فشار سنگین وارد شده به شبکه برق است. هرچند وزارت نیرو تلاش می‌ کند خاموشی بخش خانگی را به حداقل برساند اما در شرایطی که بار شبکه از حد مجاز فراتر می‌ رود، ناچار به اعمال محدودیت یا عملکرد خودکار رله‌های حفاظتی در برخی نقاط می‌شود.

وضعیت تامین برق مشترکان خانگی در تابستان سال جاری نسبت به مدت مشابه سال گذشته بهبود یافته است. یکی از مهم‌ترین عوامل این بهبود را افزایش ظرفیت نیروگاه‌های خورشیدی است و ظرفیت نصب‌ شده نیروگاه‌های خورشیدی کشور از مرز ۵ هزار مگاوات عبور کرده، درحالی‌که این رقم در سال گذشته کمتر از دو هزار مگاوات بود.

ایران حدود ۱۵ هزار مگاوات ظرفیت اسمی برق‌ آبی دارد که در سال‌ های عادی تابستان بین ۸ تا ۱۰ هزار مگاوات برق تولید می‌ کرد اما به دلیل کاهش ذخایر آبی این میزان در مدت مشابه سال گذشته به حدود ۴ هزار مگاوات کاهش یافته بود.

بارندگی مناسب سال و مدیریت مصرف آب سدها موجب شده نیروگاه‌های برق‌ آبی بار دیگر در زمان‌ های بحرانی به کمک شبکه بیایند. هرچند به دلیل محدودیت تامین گاز، وزارت نیرو ناچار است ذخایر آبی را برای فصل سرد نیز مدیریت کند.

بر اساس ماده ۴ قانون مانع‌ زدایی از توسعه صنعت برق، صنایع انرژی‌ بر موظف به تامین بخشی از برق مورد نیاز از طریق احداث نیروگاه یا خرید برق از بازارهای برق سبز و آزاد هستند. این صنایع در تیر و مرداد با مدیریت بار ۸۵ درصدی مواجه شده‌اند و تنها مجاز به استفاده از ۱۵ درصد ظرفیت برق شبکه هستند و باید مابقی نیاز را از نیروگاه‌های خودتامین یا بازار برق تامین کنند.

افزایش دمای هوا، همزمان با تلاش صنایع گازبر مانند فولاد و سیمان برای افزایش تولید پیش از محدودیت‌ های زمستانی گاز، فشار مضاعفی بر شبکه برق وارد کرده و به همین دلیل مدیریت مصرف در هفته‌ های پیش‌ رو همچنان ادامه خواهد داشت.

چه این خاموشی‌ ها با عنوان برنامه‌ ریزی‌ شده شناخته شوند و چه خارج از برنامه، واقعیت این است که بخشی از آنها بدون اطلاع‌رسانی قبلی رخ می‌دهد و علت اصلی نیز تداوم ناترازی در شبکه برق است.

ناترازی برق از سال‌های گذشته وجود داشته و طی یک سال اخیر نیز اقدام موثری برای جبران آن انجام نشده است. علاوه بر افزایش مصرف برق در بخش خانگی به دلیل گرمای هوا، خروج بخشی از ظرفیت نیروگاه‌های متعلق به صنایع از مدار نیز بر محدودیت عرضه برق افزوده است. انتظار می‌رفت سال جاری سهم خاموشی‌ها نسبت به سال گذشته کاهش یابد.

با توجه به اینکه بخشی از خاموشی‌ ها بدون اعلام قبلی اعمال می‌ شود و هنوز نمی‌ توان قضاوت دقیقی درباره کاهش یا افزایش آنها نسبت به سال گذشته داشت.

حذف کامل خاموشی‌ ها در شرایط فعلی دور از انتظار است. زیرا از سال گذشته تاکنون رشد قابل‌ توجهی در ظرفیت تولید برق ایجاد نشده و عمده ظرفیت‌ های جدید نیز به نیروگاه‌ های خورشیدی کوچک‌ مقیاس محدود بود.

این ظرفیت‌ ها به تنهایی توان جبران رشد مصرف و کمبود موجود را ندارند و در نتیجه، شرایطی مشابه سال گذشته برای شبکه برق قابل انتظار خواهد بود. اگرچه افزایش دمای هوا عامل تشدید فشار بر شبکه برق در روزهای اخیر بوده اما کارشناسان معتقدند ریشه اصلی خاموشی‌ ها در ناترازی مزمن صنعت برق، کمبود سرمایه‌گذاری و مشکلات ساختاری این بخش نهفته است. چالش‌ هایی که بدون اصلاحات بنیادین حتی با عبور از تابستان نیز پابرجا خواهند ماند.

انتهای پیام