11 نکته مهم برای توقف معاملات بورس و پس از جنگ 39 روزه
به گزارش پایگاه خبری بورس پرس، همایون دارابی با انتشار مطلبی با عنوان " ۱۱ درس و الزام جنگ ۳۹ روزه برای بازار سرمایه ایران" در فضای مجازی، اعلام کرد: جنگ ۳۹ روزه رمضان با انبوهی از حوادث دلخراش و روزهای سخت، سرانجام به آتش‌بس دوهفته‌ای رسید. در این ایام، شمار زیادی از بزرگان از جمله رهبر فقید انقلاب به فیض شهادت نائل آمدند.
حوادث تلخ و دردناکی نظیر فاجعه شهدای میناب رخ داد و حجم گسترده‌ای از امکانات و تأسیسات زیربنایی در آتش کین دشمنِ متجاوز نابود شد. با این وجود، دشمن نتوانست به اهداف اولیه دست یابد. پیوند مستحکم و ناگسستنی دولت و ملت به‌مثابه نخ تسبیح حفظ شد تا به‌رغم لفاظی‌های خصمانه‌ای نظیر نابودی یک تمدن، ساختار کشور پابرجا بماند و از این گردنه تاریخی عبور کند.
تجربه دو جنگ طی یک سال در برگیرنده درس‌های مهمی برای بازار سرمایه است که به مهم‌ترین آنها اشاره می شود:
1. چشم‌انداز سخت اقتصادی و تلاطم بازار: بدون تردید روزهای سخت و تلخی در حوزه اقتصاد پیش‌روی کشور و مردم قرار دارد. دشمن که در عرصه نظامی از دستیابی به اهداف بازمانده، اکنون همان اهداف را در میدان اقتصاد پیگیری خواهد کرد. بازار سرمایه به‌عنوان یکی از دو بال اصلی نظام مالی قطعاً در روزهای آینده دشوارترین شرایط را تجربه خواهد کرد.
فشار هزینه‌های جنگ، تورم، مشکلات شرکت‌های آسیب‌دیده و ناپایداری‌های مزمنِ اقتصاد، بازار سرمایه را دچار تلاطم شدیدی خواهد کرد که باید از اکنون برای آن آماده بود.
۲. توقف معاملات: جنگ رمضان بار دیگر ثابت کرد بزرگ‌ترین چالش در مدیریت بازار سرمایه، توقف معاملات است. بازار سهام به‌عنوان دماسنج و آینه تمام‌نمای اقتصاد در هیچ شرایطی نباید بیش از سه روز کاری متوقف شود. توقف طولانی‌مدت، باعث انباشت و سرریزِ ریسک ها، عدم انعکاس واقعیت در قیمت‌ها و در نهایت ایجاد پنیک (وحشت) زمان بازگشایی می‌شود.
برای جلوگیری از تکرار این اشتباه، زیرساخت‌های معاملات آنلاین باید تقویت شوند و توسعه بازارها مانند بازار OTC برای حراج‌های تأمین نقدینگی و توکنایز کردن دارایی‌ها در دستور کار قرار گیرد. در شرایط جنگی که دامنه حملات به دیتاسنترها نیز کشیده شد، سیستم‌های غیر متمرکزِ مبتنی بر بلاکچین می‌توانند امنیت شبکه معاملات را تضمین کنند.
۳. ضرورت حیاتیِ سیستم پرداخت مستقل: بازار سرمایه امروز بیش از هر زمان دیگری به سیستم پرداخت مستقل از بانک ها نیاز دارد. تملک یک بانک تخصصی یا ایجاد پلتفرم پرداخت مستقل، می‌تواند خلأهای موجود در تأمین نقدینگی و انتقال چندساعته وجوه به حساب سرمایه‌گذاران را برطرف کند.
تسریع ایجاد شبکه کارت‌های بانکی متصل به بازار سرمایه برای پرداخت‌های فوری (پروژه‌ای که با سنگ‌اندازی بانک مرکزی متوقف شده) ضرورت غیرقابل‌انکار است.
۴. بحران در زیرساخت‌های اطلاعاتی و سامانه کدال: جنگ رمضان متأسفانه نقاط ضعف جدیدی را در زیرساخت‌های اطلاعاتی بازار نمایان کرد. ناپایداری و قطعی‌های مکرر شبکه کدال، اختلال در درگاه ذی‌نفعان و ضعف در زیرساخت پرداخت وجوهِ حق‌تقدم، دارایی سهامداران را با خطرات جدی مواجه کرد. فرآیند افزایش سرمایه‌ها همچنان با ضعف‌های ساختاری روبرو است که در مواقع بحران، تبدیل به پاشنه آشیل بازار می‌شود.
۵. چالش سنگین بازسازی صنایع آسیب‌دیده: یکی از مبرم‌ترین چالش‌های پیش‌رو، بازسازی ابرپروژه‌ها و شرکت های صنعتی عظیمی است که در جریان جنگ آسیب دیده‌اند. صنایعی نظیر فولاد مبارکه، فولاد خوزستان و پتروشیمی‌های مبین، فجر، دماوند و جم. در این مقطع، افشای شفاف اطلاعات، مساعدت حاکمیت در تأمین مالیِ طرح‌های بازسازی و اتخاذ سیاست‌های حمایتی از سوی سازمان بورس برای کاهش زیان سهامدارانِ این شرکت‌ها، نقشی کلیدی ایفا خواهد کرد.
۶. خلأ نهادهای بازارگردان و کارگزار-معامله‌گر: بازار سرمایه همچنان فاقد سیستم بازارگردانیِ مؤثر است. غفلت از دو رکن اساسیِ بازارگردانی علمی و نهاد کارگزار-معامله‌گر، سیستم معاملات را ناپایدار و کُند کرده است. بدون این دو بازوی محرک، بازار همواره در برابر شوک ها آسیب‌پذیر است. رفع این نقیصه، دسترسی عادلانه سرمایه‌گذاران به نقدشوندگی را تضمین می‌کند.
۷. سنجش تاب‌آوری نهادهای مالی: موضوع تاب‌آوری حتی در شرایط صلح نیز چالشی همیشگی است. عدم توزیع عادلانه درآمدها سبب شده تا با بروز شوک‌های سهمگینی نظیر جنگ، بخشی از نهادهای مالی بویژه سبدگردان‌های نوپا در معرض آسیب جدی قرار گیرند. رصد مستمر وضعیت جریان نقدِ این شرکت‌ها و ارائه کمک های حمایتی، می‌تواند از بحران‌های دومینو وار جلوگیری کند.
۸.خطر مکش نقدینگی توسط دولت (تأمین مالی بازسازی): دوران پس از جنگ، زمان نیاز شدید دولت به منابع مالی برای بازسازی زیر ساخت ها است. راهکار سنتی دولت‌ها در این شرایط، انتشار گسترده اوراق بدهی است. سازمان بورس و ارکان بازار باید با سیاست‌گذار اقتصادی رایزنی کنند تا انتشار بی‌رویه این اوراق به مکیده شدن نقدینگیِ اندکِ بازار سهام و افزایش غیرقابل‌کنترل نرخ بهره (اخزا) منجر نشود. دولت نباید هزینه بازسازی را با قربانی کردن بازار سهام تأمین کند.
9. بحران شکاف ارزی و لزوم عبور از تثبیت دستوری شوک‌های جنگی بطور طبیعی باعث جهش نرخ ارز در بازار آزاد می‌شوند. در این شرایط، پافشاری بر تثبیت دستوری و سرکوب نرخ ارز نیمایی خطای استراتژیک بزرگی است. شرکت‌های ارزآوری که تأسیسات آنها آسیب دیده، مجبور هستند تجهیزات جایگزین را با نرخ آزاد یا نزدیک به آن تأمین کنند اما درآمدها با نرخ سرکوب‌شده تسعیر می‌شود. این شکاف، حاشیه سود شرکت‌ها را نابود می‌کند.لذا کاهش فاصله ارز نیما و آزاد برای بقای صنایع بورس یک الزام قطعی است.
۱۰. معافیت‌های مالیاتی به‌عنوان بسته محرک حمایتی در دوران پس از جنگ: سیاست‌های انقباضی مالیاتی جوابگو نیست. حاکمیت باید برای شرکت‌های آسیب‌دیده فیزیکی و نهادهای مالی که در جریان جنگ متحمل زیان‌های سنگین شدند، معافیت‌های مالیاتی ویژه و تنفس در پرداخت دیون در نظر بگیرد. این اقدام نه‌تنها به احیای سریع‌تر صنایع کمک می‌کند بلکه پیامی مثبت برای حفظ انگیزه سهامداران و جلوگیری از فرار سرمایه خواهد بود.
11. مدیریت روانی بازار و لزوم صدای واحد اقتصادی سرمایه: در این مقطع حساس، اثر روانی اظهارنظرهای مقامات، گاهی از خودِ واقعیت های اقتصادی بیشتر است. تیم اقتصادی دولت، بانک مرکزی و سازمان بورس باید با یک صدا و پروتکل واحد با بازار صحبت کنند. اظهارنظرهای متناقض و تصمیمات خلق‌الساعه، تنها به وحشتِ سهامداران خرد دامن می‌زند. ترمیم اعتمادِ ازدست‌رفته نیازمند شفافیت، صداقت و حمایت کلامی و عملیِ هماهنگ است.
انتهای پیام
- برچسب
- اخبار بورس
- بورس تهران
- بورس ایران
- سهام
