چرا نظارتی بر هزینه های مسئولیت اجتماعی شرکت ها در مجامع نیست؟

به گزارش پایگاه خبری بورس پرس، مهدی سوری درخصوص موضوع مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها و طرح برخی درخواست‌ها برای افزایش اعتبارات در مجامع به مهر، اعلام کرد: مسئولیت اجتماعی زمانی معنا پیدا می‌کند که در راستای پایداری کسب‌ و کار و منافع بلندمدت سهامداران باشد نه اینکه به ابزاری برای جبران خلأهای سیاست‌گذاری یا تحمیل هزینه‌های خارج از ماموریت بنگاه تبدیل شود.

در دنیا معمولاً دو کلید واژه CSR و ESG در کنار هم مطرح می‌شوند اما یکسان نیستند.CSR یا مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها، بیشتر به تعهدات و اقداماتی اشاره دارد که شرکت به‌صورت داوطلبانه یا در قالب راهبرد در قبال جامعه انجام می‌دهند از جمله رعایت حقوق کارکنان، فعالیت‌های اجتماعی، اقدامات خیرخواهانه و مدیریت آثار اجتماعی فعالیت شرکت.

در مقابل، ESG بیشتر یک چارچوب ارزیابی است یعنی سرمایه‌گذاران و بازار سرمایه بررسی می‌کنند شرکت از نظر شاخص‌های محیط‌زیستی، اجتماعی و حاکمیت شرکتی در چه وضعیتی قرار دارد. CSR می‌پرسد شرکت چه مسئولیتی دارد و چه می‌کند اما ESG می‌پرسد این عملکرد چگونه سنجیده و گزارش می‌شود. با وجود این تفاوت‌ها آنچه اهمیت دارد این است که هر دو در فضای بنگاه‌داری باید در ارتباط با منافع شرکت و سهامداران فهم شوند.

مسئولیت اجتماعی ابزاری بقای کسب‌ و کار

در اخلاق حرفه‌ای و فضای کسب‌ و کار، شرکت‌ها قرار نیست صرفاً چون کاری پسندیده است آن را انجام دهند. این اقدامات زمانی توجیه‌پذیر است که به بقای کسب‌ و کار و کاهش ریسک‌ها کمک کند. اگر شرکتی آلایندگی زیست‌محیطی ایجاد کند، ممکن است در آینده با جریمه یا محدودیت مواجه شود. یا اگر شرکت صنعتی در منطقه‌ای مستقر باشد و از منابع آبی آن استفاده کند، طبیعی است که جامعه محلی نسبت به آثار آن حساس شود. در چنین وضعیتی، شرکت برای کاهش تنش‌های اجتماعی و حفظ تداوم فعالیت به سمت اجرای برخی پروژه‌های محلی مانند احداث پارک یا مجموعه ورزشی می رود. چنین اقداماتی لزوماً صرفاً خیرخواهانه نیست بلکه به تداوم فعالیت بنگاه کمک می کند.

مرز منافع سهامدار و فشار بیرونی

مجمع یکی از شرکت‌های پالایشی با حواشی پیرامون اختصاص ۴۰۰ میلیارد تومان برای مسئولیت اجتماعی و گمانه‌زنی‌ها درباره فشارهای بیرونی برای افزایش این رقم، همراه شد. هرگونه هزینه در این حوزه باید دارای توجیه اقتصادی شفاف باشد.اگر قرار باشد چنین هزینه‌هایی از منابع شرکت پرداخت شود، باید توجیه روشن اقتصادی و ارتباط مشخص آن با منافع بلندمدت سهامداران قابل توضیح باشد.

منابع شرکت متعلق به سهامداران و هزینه‌کرد در قالب مسئولیت اجتماعی تنها زمانی قابل دفاع است که رابطه مستقیم و مستدل آن با کاهش ریسک‌های آتی و صیانت از سودآوری بلندمدت شرکت برای سهامداران اثبات شود. در دنیا، مسئولیت اجتماعی در راستای منافع سهامدار تعریف می‌شود و کسی حق ندارد صرفاً به این دلیل که کاری پسندیده است از جیب سهامدار هزینه کند. مسئولیت اجتماعی نباید به موضوعی دستوری تبدیل شود که نهادهای بیرونی بخواهند آن را به شرکت‌ها تحمیل کنند.

هشدار درباره تضاد منافع و ضعف نظارت

زمانی که مدیران الزاماً ذی‌نفع مستقیم شرکت نیستند و با منطق سهامداری تصمیم نمی‌گیرند، این خطر وجود دارد هزینه‌کرد در حوزه مسئولیت اجتماعی به جای آنکه در خدمت منافع شرکت باشد به ابزاری برای کسب اعتبار شخصی یا تقویت موقعیت مدیریتی تبدیل شود.در چنین شرایطی، ممکن است منابع شرکت در پروژه‌هایی هزینه شود که بیش از آنکه برای بنگاه ارزش اقتصادی ایجاد کند برای تصمیم‌گیران آن امتیاز بیرونی به همراه داشته باشد.

در نبود شفافیت و نظارت کافی، هر حوزه‌ای که ظاهر خیرخواهانه داشته باشد، مستعد انحراف از هدف اصلی خواهد بود.مسئله اصلی مخالفت با اصل مسئولیت اجتماعی نیست بلکه این حوزه باید شفاف، قابل سنجش و پاسخ‌گو باشد تا امکان سوءاستفاده یا انحراف منابع به حداقل برسد.

جای خالی قانون‌گذاری از جریمه تا مشوق

در بسیاری از کشورها، هزینه‌های اجتماعی و محیط‌زیستی بنگاه‌ها از طریق ابزارهای قانونی مدیریت می‌شود. اگر شرکتی به محیط‌زیست آسیب بزند، باید هزینه آن را بپردازد و اگر در جهت منافع عمومی اقدام موثری انجام دهد، ممکن است از مشوق‌ها یا یارانه‌های مشخص بهره‌مند شود. این رفتار نه از سر دلسوزی صرف بلکه به دلیل توجیه اقتصادی آن شکل می‌گیرد.

مسیر حل این مسئله از فشار بر سهامدار نمی‌گذرد بلکه از قانون‌گذاری درست و ایجاد ساز و کارهای شفاف آغاز می‌شود. اگر بتوان به سهامدار نشان داد هزینه‌کرد مثلاً ۴۰۰ میلیارد تومانی در حوزه مسئولیت اجتماعی، مانع تحمیل چند هزار میلیارد تومان هزینه یا ریسک در آینده خواهد شد، همراهی وی نیز قابل انتظار است. تا زمانی که چنین رابطه‌ای به‌صورت شفاف، قابل اندازه‌گیری و قابل دفاع نباشد، انتقاد سهامداران به این‌گونه هزینه‌ها قابل درک خواهد بود.

بورس پرس در بله : ble.ir/boursepress

انتهای پیام