ردپای برخی مسئولان و افراد مشهور در پرونده ثامن‌الحجج
به گزارش پایگاه خبری بورس پرس به نقل از روزنامه شرق،پرونده تخلف مالی تعاونی ثامن‌الحجج به‌عنوان اولین پرونده بررسی قضائی مؤسسات مالی و اعتباری غیرمجاز، بیش از 9 جلسه است که در دادگاه کیفری یک تهران به ریاست قاضی باقری در حال بررسی است. ثامن‌الحجج که با سرمایه 6.3 میلیون تومانی در سال 80 شروع به کار کرد، در سال 88 (آخرین سال ارائه ترازنامه) 87 میلیارد تومان سپرده جمع‌آوری کرده و تا سال 94 سرمایه را به 12.3 هزار میلیارد تومان می‌رساند.
در جلسه آخر دادگاه این پرونده، متهم ردیف دوم و سوم پرونده حضور نداشتند و برخلاف آنچه متهم ردیف اول مدعی شده که دارایی‌های این مؤسسه پاسخ‌گوی پرداخت همه مطالبات معوق آن است، بازرس بانک مرکزی با ارائه اطلاعاتی نشان داده این ادعا هیچ پایه‌ای در واقعیت ندارد و ثامن‌الحجج املاکی را با منابع این تعاونی خریداری کرده اما این املاک به نام تعاونی نیستند.
حالا با به‌جریان‌افتادن پرونده تخلف مالی این تعاونی، مصادیق اتهامی این مؤسسه روشن‌تر شده، مصادیقی که ردپای افراد خاص و برخی افراد مشهور را نیز می‌توان به‌عنوان سهم‌برندگان مالی در آن دید. در این گزارش تلاش شده با ارائه تاریخچه‌ای از چگونگی شکل‌گیری و فعالیت این مؤسسه، جزئیاتی از تخلفات صورت‌گرفته در مؤسسه ثامن‌الحجج را جمع‌آوری کند.
چگونگی شکل گیری ثامن‌الحجج
پرونده مؤسسه ثامن‌الحجج به‌عنوان اولین پرونده رسیدگی به تخلفات مؤسسات مالی و اعتباری، نزدیک به 9 جلسه است در دادگاه به جریان افتاده و در حال بررسی است. در این پرونده، سه متهم تعیین شدند، ابوالفضل میرعلی متهم ردیف اول، ربابه ابراهیمی همسر ابوالفضل میرعلی متهم ردیف دوم که به‌عنوان عضو هیئت‌مدیره جزء امضاکنندگان اصلی فعالیت‌های این تعاونی بوده و مهدی رمضانیان متهم ردیف سوم است که تاکنون در هیچ‌کدام از جلسات دادگاه شرکت نکرده و معلوم نیست در ایران حضور دارد یا خیر.
ابوالفضل میرعلی عضو هیئت‌مدیره و مدیرعامل مؤسسه ثامن‌الحجج تا قبل از اینکه به این مؤسسه وارد شود، کارمند دادگستری مشهد در دادگاه ویژه روحانیت بوده و در سال 80 شرکت تعاونی اعتباری ثامن‌الحجج دانش‌آموختگان سبزوار را تأسیس می‌کند. طبق اساسنامه این تعاونی، قرار بود محدوده فعالیت شرکت در سبزوار و با استخدام کارمندان با حداقل مدرک کاردانی باشد، هرچند این اساسنامه اجرائی نمی‌شود و در 14 سال مؤسسه ثامن‌الحجج بالغ بر 480 شعبه تأسیس می‌کند و ابولفضل میرعلی دارای مدرک دیپلم متوسطه در سمت بالای مدیریتی مشغول می‌شود.
میرعلی از همان سال ابتدایی تأسیس این مؤسسه تا سال 85، به‌عنوان رئیس هیئت‌مدیره در این تعاونی مشغول به کار می‌شود و بعد از خروج 2 ساله از مؤسسه، در سال 87 دوباره به‌عنوان رئیس هیئت‌مدیره به ثامن‌الحجج بازمی‌گردد. میرعلی در سال 89 تا پایان کار این مؤسسه یعنی سال 94 به‌طور مشترک هم در سمت رئیس هیئت‌مدیره و هم مدیرعامل منصوب بوده است.
طبق اقرار میرعلی در جلسه ششم دادگاه مدرک دیپلم دارد و وکیل وی،میرعلی را به‌عنوان باغدار و دامدار نمونه معرفی کرده و این‌گونه نتیجه‌گیری کردند که کسی که باغدار و دامدار نمونه بوده، صلاحیت بانکداری هم دارد. به‌جز سابقه تحصیلی میرعلی، سوابق مالی وی نیز چندان روشن نبوده به‌طوری‌که قبل از اینکه وارد مؤسسه ثامن‌الحجج شود، 119 فقره چک برگشتی داشته است.
مؤسسه ثامن‌الحجج 14 سال به فعالیت ادامه می‌دهد و سرمایه 6 میلیون تومانی ابتدایی را به 12.3 هزار میلیارد تومان تبدیل می‌کند، سرمایه ای که تنها 20 تا 30 درصد آن به صورت ریالی موجود است. بالاخره بعد از بالارفتن حجم مطالبات معوق و اعتراض سپرده‌گذاران، مؤسسه ثامن الحجج در سال 94 به دستور قضائی منحل می‌شود و حالا پرونده بررسی تخلفات آن به اتهام اخلال در نظام اقتصادی و حیف‌و‌میل اموال مردم به جریان افتاده است.
بعد از گذشت 9جلسه از دادگاه بررسی این پرونده مصادیق این اتهام را تا حدی روشن کرده، مصادیقی که گویای تخلف‌های عجیبی است که البته سهم‌بران آن فقط اعضای هیئت‌مدیره نبودند. طبق محاسبات انجام‌شده بانک مرکزی، مؤسسه ثامن‌الحجج دارای کسری 3.99 هزار میلیارد تومانی است که 130 میلیارد تومان زیان انباشت‌شده، 1.1 هزار میلیارد تومان فروش ملکی که انجام نشده و در صورت‌های مالی آن فروخته‌شده اعلام شده، 112 میلیارد تومان مطالبات واهی از بانک مرکزی و 900 میلیارد تومان دین مالیاتی.
اگر کمی به عقب بازگردیم، اطلاعات نشان می‌دهد مؤسسه ثامن‌الحجج در سال80 کار را با سرمایه 6 میلیون تومان شروع می‌کند و در سال 88، این رقم به 87 میلیارد تومان می‌رسد. 6 سال حدفاصل سال 88 تا 94 را باید نقطه اوج جذب سرمایه ثامن‌الحجج دانست به‌طوری‌که این مؤسسه در این مدت 12.213 هزار میلیارد تومان سپرده جمع‌آوری می‌کند و سرمایه را به 12.3 هزار میلیارد تومان می‌رساند.
در سال 92 برای اولین‌بار وزارت اطلاعات صلاحیت مدیریتی ثامن‌الحجج را استعلام می‌کند و صلاحیت ابوالفضل میرعلی به‌عنوان مدیرعامل تأیید نمی‌شود بااین‌حال میرعلی به فعالیت مدیریتی ادامه می‌دهد. این مؤسسه برخلاف ماهیت تعاونی که فقط باید به اعضا تسهیلات پرداخت کند و فعالیت در محدوده سبزوار باشد، 489 شعبه افتتاح و سودهای بالاتر از سود معین در بانک مرکزی پرداخت می‌کند.
سودهای نامتعارف برای افراد خاص
اما در مصادیق ذکرشده برای پرونده تخلف مالی مؤسسه ثامن‌الحجج به موردهایی مانند سوءاستفاده از عبارت تحت‌نظارت بانک مرکزی، پرداخت سودهای نامتعارف به سپرده‌ها و تسهیلات کلان با نرخ سودهای اندک، پرداخت وام‌های کلان به افراد خاص در نهادهای خاص و پرداخت تسهیلات بدون وثیقه می‌رسیم.
آن‌چنان که جزئیات پرونده ثامن‌الحجج نشان می‌دهد، این مؤسسه در سال‌های فعالیت حدود 255 فقره تسهیلات با کف یک میلیارد و سقف 200 میلیارد تومان آن هم با نرخ سود 3 تا 4 درصد ارائه کرده است. نمونه‌هایی از این فقره‌ها شامل تسهیلات دریافتی فردی به نام س.ش به مبلغ 50 میلیارد تومان است که سود در نظر گرفته‌شده برای این وام کلان تنها 3 درصد بوده و خانم ط.م 43 میلیارد تومان وام با سود 4 درصد از مؤسسه دریافت کرده است.
در این بین چهره‌های شاخصی هم دیده می‌شوند، یکی از وزرای سابق دولت دهم که سمت مشاور امور بین‌الملل در این مؤسسه برای وی ثبت شده، مبلغ 124 میلیارد تومان تسهیلات از ثامن‌الحجج دریافت کرده و ردپای یک خانواده رده‌بالای اجرائی را هم می‌توان در گزارش‌های مالی این مؤسسه دید. این خانواده در سه مصداق تخلفی ثامن‌الحجج حضور داشته،پرداخت سود نامتعارف، پرداخت حقوق نامتعارف و خرید اموال غیرمنقول نامتعارف.
در پرداخت‌های حقوقی این مؤسسه موردی ذکر شده که نشان می‌دهد صد میلیارد تومان به حساب فردی واریز شده و در توضیح گفته شده این رقم در ازای حقوق30 سال این کارمند به صورت پیشاپیش و یک‌جا اکنون پرداخت شده است. پدر این خانواده که یکی از افراد رده‌بالا است، حکم مشاور از این مؤسسه برای او صادر شده و ماهانه رقم 5.1 میلیون تومان از این مؤسسه به‌عنوان حقوق دریافت می‌کرده است. این اولین تخلف درخصوص این فرد (ح.ص) است، دریافت حقوق از دو منبع.
اما حضور این خانواده در ثامن‌الحجج به همین‌جا ختم نمی‌شود. همسر ح.ص خانم ف.پ حدود یک میلیاردو 18 میلیون تومان تسهیلات از این مؤسسه دریافت کرده و دختر وی م.ص به‌عنوان کارمند در این مؤسسه استخدام شده و اکنون بیش از دو میلیارد تومان در ازای پرداخت تسهیلات معوق به این مؤسسه بدهکار است. ثامن‌الحجج از این مادر و دختر دو فقره ملک هم خریداری کردند، یکی در یزد و دیگری در اصفهان. تعاونی ثامن‌الحجج یک قطعه زمین در یزد به متراژ 210 متر، دارای دو سند مجزا به نام همسر و فرزند دختر ح.ص به ارزش 50 میلیارد تومان و یک آپارتمان هم در اصفهان به نام ف.پ همسر ح.ص به قیمت یک میلیارد تومان خریداری کرده و پول آن هم به تمامی پرداخت شده است.
البته رقم ذکرشده برای ملک یزد با توجه به متوسط قیمت زمین در شهر یزد جای تأمل دارد. مراودات مالی ثامن‌الحجج با این خانواده در موردهای دیگری هم در جریان بوده، مجموع حقوق ماهانه 5.1 میلیون تومانی که برای ح.ص از طریق ثامن‌الحجج و تا تاریخ 9 آذر سال 94 پرداخت می‌شده، به حساب همسر وی منتقل و به‌عنوان اقساط تسهیلات دریافتی ف.پ برداشت می‌شده است.
در واقع بخش عمده اقساط تسهیلات بیش از یک‌میلیاردتومانی همسر ح.ص از محل حقوق واریزی به او مستهلک می‌شده است. در جزئیات تخلفات موردهای دیگر این مؤسسه بازهم به نام همسر ح.ص می‌رسیم، سال 94 فردی به نام م.ا با دستور شفاهی رئیس شعبه ثامن‌الحجج، پنج فقره تسهیلات دریافت می‌کند که در وجه شرکتی است که رئیس هیئت‌مدیره آن همان همسر فرد یادشده یعنی ح.ص است.
رد پای افراد مشهور در تخلفات ثامن‌الحجج
اما موارد تخلف پرونده مالی ثامن‌الحجج موردهای عجیب دیگری نیز دارد، هزینه‌های میلیاردی به نام تبلیغات برای دو مجری تلویزیون. در تاریخ 14 اسفند سال 91 و 4 مهر سال 92، مؤسسه ثامن‌الحجج دو مبلغ 180 میلیون‌تومانی و 400 میلیون‌تومانی را به حساب م.م مجری یک برنامه تلویزیونی واریز می‌کند و عنوانی که روبه‌روی این اعداد در توضیح دلیل وجه ذکر شده، یک کلمه است، هدیه.
اما رقم هدیه‌ای که م.م به‌عنوان هدیه دریافت کرده، در مقابل تسهیلات دریافتی وی از ثامن‌الحجج تقریبا ناچیز است. م.م از مؤسسه ثامن‌الحجج یک وام 2.9 میلیارد تومانی دریافت کرده که تنها 800 میلیون تومان آن را بازگردانده، البته این رقم بازگشتی را اگر از هدیه دریافتی 580 میلیون تومان کم کنیم، به عدد 220 میلیون تومان می‌رسیم که در واقع از جیب م.م خرج شده و در مقابل 2.78 میلیارد تومان را در حساب نگه داشته است. ثامن‌الحجج به مجری معروف دیگر تلویزیون ا.ع هم بی‌توجه نبوده و به حساب وی هم 3 میلیارد تومان در قالب هزینه تبلیغات واریز کرده است.
واردات برنج و خریدوفروش بازیکن هندبال
در بررسی دیگر تخلفات مؤسسه ثامن‌الحجج به مواردی مانند واردات برنج و خریدوفروش بازیکن ورزشی هم می‌رسیم. این مؤسسه در سال 91 به نمایندگی فردی به نام ع مقدار 690 تُن برنج با ارز مرجع وارد کرده که برخلاف ماهیت قانونی مؤسسه بوده است. این مؤسسه وارد تیم‌داری هم شده بوده و بازیکن هندبال خریدوفروش می‌کرده تا‌جایی‌که فدراسیون هندبال در این ماجرا ورود کرده و اعتراض را اعلام می‌کند.
پرداخت سود به صورت دستی از دیگر ترفندهای غیرقانونی این مؤسسه بوده به‌این‌صورت که هیچ نرخ سود سپرده و تسهیلاتی به صورت عام و فراگیر معنایی نداشته و از آنجا که شعبه‌های ثامن‌الحجج سیستم مرکزی نداشته‌اند، در هر شعبه رئیس شعبه می‌توانسته به صورت دستی و شفاهی نرخ سود را تعیین کند. در همین روند هم بوده که 244 مورد تسهیلات با نرخ 3 تا 4 درصد از بانک مرکزی پرداخت شده و برخی از سپرده‌گذاران می‌توانستند حتی سودی تقریبا برابر با پول دریافت کنند. به‌عنوان مثال فردی به نام ف.ا که از بستگان همسر ابوالفضل میرعلی است، رقم 260 میلیارد تومان سپرده داشته و به طور متوسط سودی برابر با 40 تا 89 درصد دریافت می‌کرده است.
تخلف بعدی ثامن‌الحجج مربوط به پرداخت تسهیلات بدون وثیقه است. یک شرکت به نام ل.خ با زمینه فعالیت تولید لنت و صفحه‌کلاژ خودرو در دو مورد وام میلیاردی از این مؤسسه دریافت کرده بدون اینکه وثیقه‌ای را به ضمانت بگذارد. مورد اول دریافت تسهیلات 36 میلیارد‌تومانی و مورد دوم دریافت26میلیارد تومان است. این شرکت در حالی در مجموع 62 میلیارد تومان وام از ثامن‌الحجج گرفته که نه پرونده‌ای در این تعاونی دارد، نه وثیقه.
موردهای دیگر ارائه تسهیلات بدون وثیقه به افراد بوده مانند م.ش دریافت‌کننده 15 میلیارد تومان تسهیلات، ع.ف 12میلیارد تومان، م.ب 10 میلیارد تومان، اما کانون مرکزی سرمایه‌گذاری ثامن‌الحجج در حوزه مستغلات بوده تا حدی که اگر طبق قانون بانک‌ها می‌توانند 20 درصد سرمایه را صرف خرید املاک کنند و مابقی آن را باید صرف ارائه تسهیلات کنند، این مؤسسه 30 تا 35 درصد اموال را تسهیلات داده و حداکثر سرمایه را به خرید املاک اختصاص داده است. این مؤسسه چهار ملک اصلی در مجموع دارایی‌ها دارد که یکی از آنها تحت شراکت با بانک انصار در مشهد است.
این‌طور که یک منبع آگاه خبر داده، املاک این مؤسسه با بیش‌برآوردی قیمتی از سمت مدیریت ثامن‌الحجج همراه بوده و بعد از کارشناسی قیمت مشخص شده به‌هیچ‌عنوان دارایی‌های غیرمنقول این مؤسسه کفاف بازپرداخت مطالبات معوق را نمی‌دهد. هرچند همه این دارایی‌ها به طور کامل هنوز شناسایی نشدند.
بر اساس گزارش خبرگزاری میزان، بازرس بانک مرکزی در آخرین جلسه دادگاه این پرونده با اشاره به همین موضوع گفته حتما در ذهن خیلی از افراد این موضوع وجود دارد که با وجود این‌همه املاک چرا تعاونی زیان‌ده شده است؟ و فهرستی از املاک را نشان داده که از منابع تعاونی خریداری شده اما به نام تعاونی نیستند.
