تحلیلی از چالش‌های بایدن در مسیر بازگشت بدون پیش‌شرط به برجام
به گزارش پایگاه خبری بورس پرس، نشریه اکونومیست در شماره جدید تمایل جو بایدن برای ورود مجدد به توافق هسته‌ای ایران را بازگشت به آینده توصیف و اعلام کرد: اگرچه این امر ساده به نظر می‌رسد اما دولت وی با موانع بزرگی روبرو است.
بطور کلی منتقدان غربی و خاورمیانه‌ای برجام ۳ نقد اصلی به آن دارند. اولین انتقاد درباره جدول زمان‌بندی یا بندهای غروب آفتاب است. تحریم‌های تسلیحاتی علیه ایران در ماه اکتبر اخیر منقضی شد. محدودیت‌های ساخت سانتریفیوژهای پیشرفته و صادرات و واردات موشک نیز تا ۳سال دیگر منقضی می‌شود. اغلب محدودیت‌های دیگر نیز در طول یک دهه برداشته خواهد شد.
دومین انتقاد، کم‌توجهی به برنامه موشکی ایران است که پیچیدگی آن در ماه ژانویه به نمایش درآمد زمانی که ایران ترور شهید قاسم سلیمانی فرمانده نیروی قدس سپاه را با حملات موشکی دقیق به پایگاه سربازان آمریکایی در عراق تلافی کرد. سومین مسئله مورد ادعا نیز رفتار ایران در منطقه به ویژه حمایت از گروه‌های شیعه متحد مانند حزب‌الله لبنان است.
جو بایدن تمایل برای بازگشت همزمان، متقابل و بدون قیدوشرط ایران و آمریکا به تعهدات برجامی را چندبار علناً اعلام کرده است. سیاست‌گذاران اصلی دولت وی در حوزه سیاست‌خارجی نیز موضع مشابهی دارند. استراتژی دولت منتخب آمریکا در پرونده ایران از چندماه پیش از انتخابات طراحی و عملاً نهایی شده و ظاهراً تاکنون نیز ثابت مانده است.
همین امر خشم ائتلاف عبری-عربی که به تازگی رسمیت نیز یافته به کمک لابی‌ها در واشنگتن و با همراهی بسیاری از جمهوری خواهان تندرو باقی‌مانده در ساختار قدرت را برانگیخته تا برای مقابله با این تصمیم دولت بایدن صف‌آرایی و برنامه‌ریزی کنند.
توماس فریدمن ستون‌نویس برجسته روزنامه نیویورک‌تایمز با ارائه تحلیلی گفت: در فضای جدید حاکم بر خاورمیانه حالا مشکل اصلی جو بایدن در پرونده ایران، بیش و پیش از مسئله هسته‌ای، ائتلاف ضدایرانی اسرائیل و اعراب و موشک‌های هدایت‌دقیق ایران و احتمال دستیابی متحدان به آنها است. امروز مسئله هسته‌ای ایران چیزی نیست که خواب از چشم سران اسرائیلی ربوده باشد چراکه باور دارند ایران اگرهم هسته‌ای باشد از آن استفاده تسلیحاتی نمی‌کند و حتی اگر سلاح داشته باشد آن را بکار نمی‌گیرد.
وی افزود: ترس مخالفان منطقه‌ای ایران، موشک‌های هدایت دقیق ایران است. به همین دلیل اسرائیل و متحدان عربی در حاشیه خلیج فارس نمی‌خواهند ببینند آمریکا اهرم فشار بر ایران را صرفاً برای مهار برنامه هسته‌ای بردارد. آن هم قبل از اینکه از این اهرم برای اطمینان از تعهد تهران به محدودیت برنامه موشکی نیز استفاده کند.
الی گرانمایه عضو اندیشکده شورای روابط خارجی اروپا گفت: ایران احتمالاً به دنبال دسترسی به دلار، تخفیف در تحریم‌های بخش انرژی و صنعتی و دستیابی به یک توافقنامه قانونی است که به آن سادگی که ترامپ برجام را ملغی کرد، قابل لغو نباشد.
اما نئوکان‌ها و شاهین‌های آمریکا، راست‌گرایان اسرائیلی و حکام سنی کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس همواره با شک و تردید به برجام نگریسته‌اند. محور عبری-عربی همراه با بسیاری از جمهوری خواهان تندرو در واشنگتن دوست دارند بایدن قبل از پیوستن دوباره به برجام امتیازاتی را از ایران در این زمینه‌ها بگیرد.
اگر بایدن به سادگی به برجام اولیه برگردد یا اگر مذاکرات بعدی به جایی نرسد باید منتظر مخالفت شدید متحدان منطقه‌ای آمریکا باشد. یک مقام اسرائیلی گفت: اگر آنها یک توافقنامه الحاقی با کیفیتی مشابه برجام ارائه دهند، تمام تلاش را برای تغییر آن به کار خواهیم بست. در پایان روز آرام نخواهیم گرفت تا زمانی که راه حل بهتری نداشته باشیم.
راز زیمت از انستیتوی مطالعات امنیت ملی در تل‌آویو و کارشناس کهنه‌کار امور ایران در سازمان اطلاعات اسرائیل گفت: تقابل نتانیاهو و بایدن اجتناب ناپذیر است. منافع سیاسی نتانیاهو در این است که به موضع سختگیرانه درباره ایران ادامه دهد و در حال حاضر هیچ کسی در دولت یا نهاد امنیتی توان مخالفت علنی با وی را ندارد.
آموس یدلین رئیس سابق اطلاعات ارتش اسرائیل با اشاره به تحریم‌های بی‌امان آمریکا و ترور سردار سلیمانی و سایر متغیرها ادعا کرد: موازنه قدرت به نفع آمریکا تغییر کرده و ارزیابی‌های اطلاعاتی اخیر اسرائیل مدعی است فشار اقتصادی بی‌سابقه، ایران را در موقعیت عدم اطمینان قرار داده است. بنابراین بایدن باید از این فرصت استفاده کند و اهرم فشار را برای گرفتن امتیازهای بیشتر حفظ کند. بندهای غروب باید به جای ۱۵ سال تا ۳۰ سال تمدید شود و بازرسی‌های آژانس باید در همه‌جا و بدون محدودیت باشد و ایران باید جزئیات کامل برنامه‌های هسته‌ای را فاش کند. اگر این ۳ مورد فراهم شود، شب‌ها آسوده‌تر می‌خوابم.
گری سامور از دانشگاه Brandeis که از سال 2009 تا 2013 به عنوان دستیار امور کنترل تسلیحات در دولت اوباما خدمت کرده، پیشنهاد کرد: اولویت آمریکا باید تمدید بندهای غروب آفتاب در مورد غنی‌سازی باشد.
اما ایلان گلدنبرگ از مرکز امنیت نوین آمریکایی گفت: از آنجایی که تا بند غروب اصلی یک دهه دیگر فاصله وجود دارد، بهتر است آمریکا زمینه را برای یک مجموعه گفت و گوهای منطقه‌ای بین ایران و رقبا فراهم کند و از موضوعاتی که مناقشه‌برانگیز نیستند مانند همکاری علیه شیوع کرونا به عنوان گام‌هایی برای گشایش باب گفت‌وگو و مذاکره استفاده کند.
ولی نصر یک مقام سابق وزارت خارجه آمریکا نیز گفت: ایران احتمالاً مخالفت چندانی با دو برابر شدن بازه زمانی بندهای غروب به عنوان بخشی از مصالحه گسترده‌تر نخواهد داشت. حتی ممکن است موافقت کند که از برخی منازعات منطقه‌ای، به ویژه یمن دست بکشد. اما احتمالاً مایل است گام‌ها را به موازات و در انطباق با گام‌های رقبای عرب ببیند. این می‌تواند سطحی از اعتمادسازی را نیز به دنبال داشته باشد که دستیابی به آن ممکن است دشوار باشد.
تلگرام اصلی بورس پرس : t.me/boursepressir
انتهای پیام
