روایت عبده تبریزی از علت اصلی بحران ناترازی انرژی

به گزارش پایگاه خبری بورس پرس، حسین عبده‌ تبریزی به روزنامه اطلاعات اعلام کرد: ناترازی در تولید و مصرف، فرسودگی زیر ساخت‌ها، قیمت‌ گذاری نامناسب و کمبود سرمایه‌گذاری از عوامل اصلی بحران اقتصادی و انرژی در ایران است. وابستگی بیش از حد به منابع فسیلی، تلفات بالای انرژی در شبکه‌ های توزیع و سیاست‌ های یارانه‌ ای نادرست این مشکلات را تشدید می کند.

یکی از مهم‌ ترین عوامل بحران، کمبود سرمایه‌ گذاری در بخش نفت و گاز طی دو دهه گذشته بود. در حالی که ایران می‌ توانست با بودجه‌ های کلان، آینده‌ ای روشن بسازد اما این منابع صرف هزینه‌ های جاری شدند. ایران نفت را با هزینه‌ ای پایین تولید می‌ کرد و به جای استفاده از این فرصت برای سرمایه‌ گذاری، درآمدهای حاصل را مصرف کرد.

سیاست قیمت‌ گذاری دولتی عامل مختل شدن چرخه طبیعی عرضه و تقاضا است. تعیین قیمت‌ ها در پشت میزهای اداری نه‌ تنها انگیزه تولیدکنندگان را کاهش داده بلکه زمینه‌ ساز فساد، قاچاق و تخصیص نادرست منابع است. پایین نگه‌ داشتن مصنوعی قیمت برق و گاز، مصرف بی‌ رویه را افزایش داده و موجب توسعه زیرساخت‌ های انرژی به حاشیه می شود.

این مشکلات محدود به بخش انرژی نیست و سیاست‌ های چند نرخی در حوزه ارز و سایر منابع نیز به ناکارآمدی و فساد دامن زد. اقتصاد در نهایت سیاست‌ های نادرست را به زانو در می‌ آورد و دولت‌ ها را مجبور به اصلاحات می‌ کند اما سیاست‌ گذاران در ایران اغلب تا زمان وقوع بحران صبر می‌ کنند.

گسترش معاملات رمزارز نمونه‌ ای از عدم درک به‌ موقع تحولات اقتصادی و سیاست‌ گذاری درست مستلزم پذیرش واقعیت‌ های اقتصادی است. در غیر این صورت تصمیم‌ گیری‌ های دیر هنگام و ناگزیر، اقتصاد را به مسیری دشوارتر سوق خواهد داد.

ایران در حوزه انرژی به‌ ویژه انرژی خورشیدی، فرصت‌ های مهمی برای جبران عقب‌ ماندگی‌ ها دارد. هزینه احداث نیروگاه‌ های خورشیدی طی دهه گذشت به یک‌ دهم کاهش یافته که در کنار تابش زیاد خورشید در مناطق مختلف، ایران را به یکی از مستعد ترین کشورها برای توسعه این صنعت تبدیل کرد.

برنامه‌ ریزی برای تأمین ۳۰ هزار مگاوات برق خورشیدی برای صنایع بزرگ طی 3 سال آینده، یکی از راهکارهای کلیدی محسوب می‌ شود. این اقدام علاوه بر کاهش وابستگی به نیروگاه‌ های حرارتی، زمینه‌ ساز توسعه زیرساخت‌ های پایدار انرژی خواهد بود. همچنین، برق تولیدی نیروگاه‌های حرارتی می‌ تواند به خانوارها و اصناف اختصاص یابد.

در کنار توسعه انرژی‌ های تجدید پذیر، اصلاح تدریجی قیمت گاز نیز ضروری است. پیشنهاد می‌شود قیمت گاز طی 3 سال به ۵۰ درصد نرخ‌ های جهانی و در 7 سال آینده به ۸۰ درصد این نرخ‌ ها نزدیک شود. این روند تدریجی ضمن جلوگیری از شوک‌ های اقتصادی به کسب‌ و کارها فرصت تطبیق داده و زمینه سرمایه‌ گذاری در بهره‌وری انرژی را فراهم می‌ کند.

یکی از مزایای اصلاح قیمت‌ ها، کاهش قاچاق سوخت است و با عرضه انرژی به نرخ واقعی، انگیزه‌ های سودجویانه کاهش می‌ یابد. در عین حال برای حفظ مزیت رقابتی باید بر بهره‌ وری، رشد تکنولوژی و ارتقای توان رقابتی صنایع متمرکز شود.

سیاست‌ گذاری دولت باید بر کنترل مصرف، اصلاح نظام قیمت‌ گذاری انرژی و مدیریت ارزی متمرکز باشد. در این میان صنایع خدماتی و فناوری‌ های پیشرفته نیز باید به‌ تدریج به استانداردهای جهانی نزدیک شوند اما این تغییر باید همراه با حمایت‌ های هدفمند برای تقویت رقابت‌ پذیری باشد. تنها از این مسیر می‌ توان آینده‌ ای پایدار برای اقتصاد ایران رقم زد.

انتهای پیام