3 ماموریت همتی برای بورس که پیگیری نشد/ نمونه ایی از چالش ها

به گزارش پایگاه خبری بورس پرس، حسین محمودی ‌اصل در خصوص انتقادات فعالان بازار سرمایه نسبت به عملکرد سیاست‌گذاران در جریان جنگ 12 روزه با اسرائیل به جماران ، اعلام کرد: بورس ایران همواره تحت تاثیر عوامل گوناگون بویژه ریسک های سیاسی قرار داشته و دارد. هر مقطع نوعی از این ریسک‌ ها بر بازار حاکم می ‌شود اما آنچه شدت عوارض ناشی از این ریسک‌ ها را بالا می ‌برد، عدم برنامه‌ریزی، نظارت‌های ناکار آمد، ارزیابی‌های نادرست و عدم بروز رسانی‌های به‌موقع در ساختار و ابزارها است.

فقدان آمادگی موجب می‌شود اتفاقی که در حالت عادی باید 5 تا 6 درصد فشار روانی یا اقتصادی به بازار وارد کند، ناگهان با شدت بیشتری عمل کرده و اثر آن 10 تا 15 درصد نیز افزایش یابد. بنابراین تمرکز صرف بر رویدادی خاص یا عامل خارجی به ‌عنوان عامل سقوط بازار درست نیست. قبل از جنگ، تصمیم تغییر در دستور العمل صندوق های اهرمی، بازار را به هم ریخت و با خروج پول سهامداران هم راضی نشده بودند.

متاسفانه صندوق ها از فلسفه تاسیس دور شده اند. ادعا شده سهامداران خرد باعث التهاب هستند و قرار بود افراد متخصص در این صندوق ها ایفای نقش کنند اما التهابات کاهش نیافت و صف های خرید و فروش یک روزه حتی در شرایط آرام همچنان هم وجود دارند.

اثر تاخیر در تصمیمات بر مدیریت سخت بازار

تاخیر در اتخاذ تصمیمات مناسب مدیریت بازار را سخت می‌کند. بازار سرمایه گاها از عدم انسجام تیم های مدیریتی ،عدم هماهنگی و درک مشترک، تخصص ناکافی و نگاه سطحی و باندی آسیب می بیند. نیروهای توانمند و کارآزموده‌ای در سازمان و ارکان بازار حضور دارند که می‌ توانند نقش مؤثری در بهبود شرایط ایفا کنند. با این حال این ظرفیت‌ها نادیده یا بکار گرفته نمی‌شوند. متاسفانه حتی از تجربیات گذشته نیز درس گرفته نشده است.

انتقاد از نحوه بازگشایی بورس 

تعطیلی 9 روزه بازار سهام با توجه به بسته بودن سایر نهادهای اقتصادی از جمله بانک‌ ها و توقف گردش مالی، اگرچه از سوی برخی مورد استقبال قرار گرفت اما نحوه بازگشایی مجدد محل بحث است. بازگشایی در خلاء اطلاعاتی و فضایی بی‌ثبات صورت گرفت که می‌تواند دستاویز برخی جریان ‌ها برای حمله به وزیر جدید اقتصاد قرار گیرد.

طبق اعلام رسمی سازمان بورس، سناریوهای بازگشایی از سوی این سازمان پیشنهاد شده و ظاهرا مورد تایید اعضای شورای عالی بورس نیز قرار گرفته است. هر چند برخی اعضا از چنین تصمیمی اساسا اطلاع نداشتند. سناریویی که به عنوان مبنای بازگشایی بازار پذیرفته شد، اساسا گنگ و ناقص بود.

در این سناریو عدد و رقم، وظایف نهادهای کلیدی همچون صندوق تثبیت بازار، صندوق توسعه ملی یا بانک‌ها مشخص نشده بود. اگر قرار است بر مبنای چنین سناریویی تصمیم‌گیری شود، باید پیشاپیش تحلیل‌هایی درباره احتمال تشکیل صف‌های فروش، منابع مورد نیاز برای تزریق و نحوه مدیریت هیجانات بازار صورت گرفته باشد. در عمل، روز بازگشایی بازار صف فروش سنگین به ارزش ۳۰ هزار میلیارد تومان شکل گرفت. وضعیتی که اصلا نباید رقم می‌خورد و می‌توانست با تدبیر و آمادگی قبلی از وقوع جلوگیری کرد.

جلسه همزمان با بازگشایی برگزار شد و این یعنی بدون آمادگی ورود به شرایط بحرانی صورت گرفت. منابع، نحوه حمایت، میزان تزریق نقدینگی و حتی وظایف نهادهای مختلف باید از قبل آماده و به ‌صورت پیوست در سناریوها ارائه می‌شد. اگر قرار بود همان روز اول تنها 4 هزار میلیارد تومان منابع تزریق شود، اصلا چرا سناریوی بازگشایی با عنوان حمایت مطرح شده بود؟

چرا سازمان بورس باید زیر بار چنین سناریویی برود؟ سازمان باید شاپور محمدی ها داشته باشد. این نهاد باید استقلال کارشناسی را حفظ کند و اگر تصمیمی را اشتباه می‌داند در برابر آن بایستد.

دستان خالی بورس برای سناریوهای مختلف 

بازار سرمایه باید برای سناریوهای مختلف از جمله سقوط شاخص، ناآرامی سیاسی، حملات خارجی یا هر رخداد سطح‌بندی‌شده‌، بسته‌های عملیاتی آماده داشته باشد. این بسته‌ها باید دقیقا مشخص کنند در هر سطح از بحران چه اقدامات حمایتی انجام خواهد شد، منابع از کجا تامین می‌شود، کدام نهاد چه مسئولیتی دارد و ابزارهایی مانند بیمه سهام یا حمایت صندوق‌ها چگونه و چه زمانی فعال می‌شوند. نبود همین بسته‌های هوشمند و مشخص نبودن وظایف به یکی از عوامل اصلی بی‌اعتمادی و آشفتگی در بازار تبدیل شده است.

در شرایطی که از بانک مرکزی بابت نرخ بسیار غلطی درباره بهره داده می شد، سازمان بورس نرخ های بالا به بازار پیام می‌داد. اقدامی که با سیاست‌های اعلامی کاملا در تضاد بود و باعث تشدید سردرگمی فعالان اقتصادی شد.

لزوم بازبینی در روندها و تصمیمات سازمان بورس 

باید روندها و تصمیمات کلان در سازمان بورس بازبینی جدی شود و مرحله آزمون و خطا به پایان رسیده باشد. زمان آن رسیده از ظرفیت تیم‌های قوی، متخصص و آشنا استفاده کرد .

3 ماموریت همتی برای بورس که پیگیری نشد

نمی‌توان در موقعیت‌های حساس و مرتبط با منافع ملی و حق الناس بر حلقه ای از دوستان اکتفا کرد . همتی سه ماموریت برای بورس شامل مبارزه با فساد، ارتباط منظم با فعالان بازار و رسانه‌ها، و کت درآوردن یعنی پیگیری بدون ترس از صندلی تعریف کرده بود اما متاسفانه هیچ‌یک از این محورها پیگیری نشد.

در حالی که مسئولیت بازگشایی بازار به اسم وزیر اقتصاد نوشته شد، تزریق منابع 30 هزار میلیارد تومانی به نام افراد دیگری ثبت شده‌است! این رفتارهای دوگانه و شیطنت ها، فضای بی‌اعتمادی و ابهام را بیشتر کرده است. باید کل مسئولان کمک کنند بازار به تعادل برگزدد. در غیر این صورت امکان کنترل سایر بازارهای اقتصادی نیز وجود نخواهد داشت.

نقش بانک مرکزی در بازار سرمایه 

بانک مرکزی نیز باید ورود فعال‌تری به حوزه بازار سرمایه داشته باشد. علاوه بر حمایت مقطعی، لازم است عوامل بنیادی برای پایداری بازار نیز مورد توجه قرار گیرند. در شرایطی که حاشیه سود تولید کمتر از ۱۲ درصد و نرخ بهره بیش از ۳۵ درصد است، یعنی تولیدکننده در بهترین حالت یک‌ سوم هزینه تامین مالی سود می‌برد در حالی که این نسبت در کشورهای توسعه‌ یافته کاملا معکوس است.

3 سال تا نابودی کامل بخش تولید 

با ادامه این روند، تولید به سمت نابودی خواهد رفت. تا نابودی کامل بخش اعظم تولید، بیشتر از سه سال وقت وجود ندارد. قطعی برق، گاز، قیمت‌گذاری دستوری، و سرکوب‌های متعدد اقتصادی، دست به دست هم داده‌اند تا حاشیه سود صنایع به سطح بحرانی برسد. بنابراین باید تصمیمات عاجل در زمینه بهره‌وری تولید و کاهش فشارهای تحمیلی بر صنایع گرفته شود.

سطح‌بندی بحران‌ها بجای تعطیلی‌های مقطعی

بجای تعطیلی‌های مقطعی، باید سطح‌بندی بحران‌ها انجام و برای هر سطح، سناریوهای از پیش آماده و بسته‌های هوشمند طراحی شود. به‌عنوان مثال اگر بحران در سطح الف تعریف شد، بورس باید فعالیت را ادامه دهد. اگر در سطح بالاتری قرار گرفت، اقدامات کنترلی بیشتری لازم است و با شوک سیاسی بلافاصله بسته‌های مشخص عملیاتی فعال شوند. نه اینکه دو هفته بعد ، تازه با نهادهای مالی جلسه گذاشته شود!

ابزارهای متعددی وجود دارد که برای مدیریت شرایط بحرانی نیاز به منابع نقدی هم ندارد. از جمله دامنه نوسان، حجم مبنا و دیگر ابزارهای کنترلی و ساختاری بازار سرمایه که می‌توانند برای آرام‌سازی فضای بازار بکار گرفته شوند.

نمونه‌ ناکارآمدی سیاست‌گذاری بازار

تجدید ارزیابی دارایی‌ها یکی از نمونه‌های ناکارآمدی در سیاست‌گذاری بازار است. با تلاش فراوان، استاندارد حسابداری شماره ۱۵ اصلاح و مجوز افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی‌های بلندمدت بدون الزام سالانه صادر شد اما سازمان بورس شرط جدیدی گذاشته که شرکت‌ ها باید اطلاعات مربوط به زیرمجموعه ها را نیز در صورت‌های مالی منتشر کنند. این اقدام نه‌تنها بی‌مورد است، بلکه باعث می‌شود شرکت‌ها از انجام این نوع افزایش سرمایه صرف‌نظر کنند و در نتیجه آن جذابیت سهام شرکت‌ها از بین می‌رود. بنابراین نباید صرفا عوامل بیرونی را مقصر وضعیت فعلی دانست.

اگر از شرکت‌ها به صورت غیرمنطقی و با سیاست‌هایی مانند قیمت‌گذاری دستوری یا اعطای رانت ارزی برداشت می‌شود، طبیعی است که برای جبران این خسارت‌ها، باید از طریق تزریق نقدینگی یا سایر ابزارهای حمایتی اقدام کرد. از جیب شرکت‌ها ۸۰۰ هزار میلیارد تومان رانت داده می شود بعد تصمیم عدم تزریق گرفته می شود؟ اول جلوی این رانت‌ها را بگیرید، بعد درباره عدم‌تزریق صحبت کنید.

انتهای پیام