برنامه بورس انرژی برای توسعه بازارها و راهکارها برای حل مشکلات صنایع

به گزارش پایگاه خبری بورس پرس، محمد نظیفی در اولین نشست خبری با اشاره به سابقه بیش از یک قرن سابقه استخراج نفت در ایران، اعلام کرد: با این سابقه انتظار می رود ایران نقش محوری به عنوان یک بازار در حوزه انرژی در سطح منطقه داشته باشد اما شرایط کنونی نه تنها از این چشم انداز فاصله دارد بلکه از برآورده کردن نیازهای صنایع و خانوار در بسایری مواقع هم دور هم شده است.

ریشه این وضعیت در سوء مدیریت تخصیص و مصرف منابع است. برخلاف حوزه انرژی های فسیلی، ایران از نظر منابع آب جزو کشورهای بسیار محروم طبقه بندی می شود و این موضوع ضرورت مدیریت هوشمندانه این منابع را دو چندان می‌کند. بورس انرژی وظیفه دارد نقش بازار را در این خصوص از طریق ایجاد دسترسی پذیری برای عرضه و تقاضا، تضمین شفافیت، کارایی و منصفانه بودن معاملات ایفا کند. 

بورس انرژی تا امروز بازار حامل های انرژی، شامل نفت، گاز و مشتقات ، بازار برق شامل تابلوهای عادی سبز و آزاد، بازار آب های نامتعارف و ابزارهای مالی و مشتقات مالی برای این حوزه ها راه اندازی کرده است. همچنین برای کمک به ارتقا بهره وری، اقدام به راه اندازی ابزارهای مرتبط با توسعه پایدار شامل گواهی‌های صرفه جویی در حوزه برق و گاز (در حال معامله) و حوزه آب (قابل عرضه و استفاده توسط شرکت های آب و فاضلاب)، گواهی انتشار کربن نیز (در حال راه اندازی با مشارکت سازمان محیط زیست) کرده است. 

تنها راه برون رفت از ناترازی ها، فعال شدن مردم، شرکت ها و صنایع برای تصمیم گیری در زمینه منابع است. تنها ساز وکار ممکن و علمی هم در این زمینه ساز و کار بازار انرژی است که بستر آن در بورس انرژی فراهم شده است.

آمارهایی از معاملات سال گذشته و جاری

سال 1403 بالغ بر 330 هزار میلیارد تومان ارزش معاملات در بازارهای بورس انرژی بود که از این میزان 280 و 19 هزار میلیارد تومان به معاملات هیدروکربوری و تابلوی برق اختصاص داشت. همچنین 20 هزار میلیارد تومان ارزش معاملات گواهی های صرفه جویی و ابزارهای مالی و مشتقه بود.

سال جاری و طی 4 ماه گذشته ارزش معاملات بالغ بر 125 هزار میلیارد تومان بود که از این میزان 85 ، 26 و 4.2 هزار میلیارد تومان به ترتیب به بازارهای هیدروکربوری ، برق و گواهی های صرفه جویی ، ابزارهای مالی و مشتقات تعلق داشت و حاکی از رشد 26 درصدی ارزش معاملات نسبت به بازه مشابه سال گذشته است.

بازار هیدرو کربوری با بیش از 80 درصد بیشترین ارزش معاملات را در بورس انرژی به خود اختصاص داده که از این میزان 60 درصد به رینگ صادراتی شامل انواع قراردادها با تسویه ریالی و دلاری تعلق دارد.

در رینگ بین الملل بالاترین ارزش حجم معاملات متعلق به گاز مایع، نفتای کامل و نفت سفید است. طی سال گذشته ارزش معاملات گاز مایع بالغ بر 50 هزار میلیارد تومان ٍ، نفتا 35 هزار میلیارد تومان و نفت سفید 22 هزار میلیارد تومان بود. در رینگ داخلی نیز نفت سفید، متانول، نفتای سنگین و سایر مشتقات ارزش و حجم بالایی را به خود اختصاص دادند. 

طی سال گذشته مجموعا 660 هزار مگاوات ساعت برق سبز به ارزش 2.6 هزار میلیارد تومان معامله شد. 18 میلیون مگاوات ساعت برق فیزیکی به ارزش 5.4 هزار میلیارد تومان و 99 میلیون مگاوات ساعت به ارزش بیش از 11 هزار میلیارد تومان در حوزه برق مشتقه شامل قرارداد های سلف و با سررسید بالاتر از یک ماه مورد معامله قرار گرفت.

طی سال گذشته توسعه بازارهای بورس انرژی در دو جهت کلی پیگیری شد. نخست توسعه تتنوع ابزارها و بازارهای جدید و پذیرش کالاهای جدید در بازارهای بورس انرژی و دوم عمق بخشی به معاملات و افزایش حجم عرضه ها ، تعداد عرضه کنندگان و خریداران .

در حوزه بازار آب های نامتعارف سال جاری ارزش معاملات بالغ بر 300 هزار متر مکعب از طرف شرکت آب و فاضلاب تهران به صنایع و شهرداری ها بود. این بازار نوپا بوده و انتظار می رود توسعه بیشتری پیدا کند .

با اضافه شدن گوهی صرفه جویی آب و پروژه های آب شیرین کن سال گذشته 15 هزار میلیارد تومان تامین مالی از طریق ابزارهای بورس انرژی اتفاق افتاد. سال جاری نیز تا این ماه 6 هزار میلیارد تومان تامین مالی در بورس انرژی پذیرش شد.با توجه به نیاز قابل توجه توسعه طرح های جدید و سرمایه گذاری انتظار می رود با حمایت نهادهای تصمیم گیر و سیاست گذار رشد قابل توجهی داشته باشد.

بورس انرژی راه حل مسئله ناترازی انرژی است و اهدافی که برای رسیدن به کارکردها در این زمینه ترسیم کرده شامل ایجاد مرجعیت برای تابلوهای بورس انرژی، افزایش عمق بازارهای موجود، توسعه بازارها و ابزارهای جدید سرمایه گذاری در زمینه زیرساخت فناوری بورس انرژی و ارتقا سطح تعاملات بین المللی با توجه به دسترسی سرمایه گذاران خارجی و فعالیت آنها در بازارها و نهایتا ایفای نقش مرکزی در بازار انرژی منطبق با برنامه هفتم توسعه است.

در همین راستا توسعه شاخص های مرتبط با بازارهای بورس انرژی، ارتقا کیفیت و کمیت گزارشات آماری به منظور ارایه اطلاعات و داده های مورد نیاز برای صنایع و شرکت ها و نهادهای تصمیم گیر، توسعه معاملات در زمینه گازوئیل، بنزین، آب و بویژه نفت و در بازار فیزیکی با استفاده از ابزارهای گواهی سپرده نفت خام مواردی هستند که جزو اولویت‌های پیش رو قرار دارند.

همچنین افزایش سهم بازار بورس انرژی درمعاملات برق تا سطح 60 درصد طبق چشم انداز برنامه هفتم توسعه است و در همین راستا ارتقا سطح تعاملات با بازیگران کلیدی این بازارها و نهادهای تصمیم گیر در سطح ملی است. در این زمینه ارتباط مثبتی با کمیسیون اقتصادی مجلس و دولت، وزارت خانه های اقتصاد، نفت، نیرو و مجموعه ارگان های مرتبط برقرار شده که امید می رود دستاورد های مناسبی داشته باشد.

بورس انرژی برای حل مشکلات صنایع مرتبط از طریق خرید و فروش است که استمرار خدمات در زمان خرید و فروش محصولات و مواد اولیه در تابلو ها تضمین می شود و قیمت فروش محصولات نیز اقتصادی خواهد بود. موضوع بعدی حوزه تامین مالی و سرمایه در گردش برای صنایع از طریق انتشار اوراق سلف و صندوق های پروژه است.

سال جاری با توجه به اینکه مقرر شده سرمایه گذاری قابل توجهی در زمینه نیروگاه های تجدید پذیر صورت گیرد، انتظار می رود این سرمایه گذاری بصورت متمرکز از طریق صندوق پروژه های نیروگاهی محقق شود و متضمن بازدهی اقتصادی مناسبی برای سرمایه گذاران باشد.

انتهای پیام