4 سناریو برای بازگشایی بازار سهام/ تضعیف نقدشوندگی با توقف دو ماهه

به گزارش پایگاه خبری بورس پرس، ابراهیم سماوی، تعطیلی حدود دو ماهه بورس را به‌عنوان وضعیتی بی‌سابقه ارزیابی و به دنیای اقتصاد، اعلام کرد: این وضعیت اگرچه با هدف کنترل شوک‌ های احتمالی آغاز شد اما به تناقضی جدی در منطق سیاست گذاری تبدیل شده است. بازار سهام که همواره به‌عنوان نقدشونده‌ترین بازار اقتصاد شناخته می‌شد اکنون با چالش جدی روبرو شده و ریسک نقدشوندگی آن افزایش یافته است.

نقدشوندگی یکی از اصلی‌ترین دلایل جذابیت بازار سرمایه برای سرمایه‌گذاران محسوب می‌شود. به‌‌طوری‌که فعالان همواره با این فرض وارد بورس می‌شدند که در صورت تغییر شرایط، امکان خروج سریع و فروش را خواهند داشت اما اکنون، توقف معاملات این ویژگی را از کار انداخته و به همین دلیل، ریسک نقدشوندگی جایگزین مزیت پیشین شده است.

فعالیت سایر بازارها در همین دوره زمانی

توقف بورس نه‌تنها به کاهش ریسک در اقتصاد منجر نشده بلکه سرمایه‌ها را به سمت بازارهایی با شفافیت کمتر و ریسک بالاتر سوق داده است. ریسک از بین نرفته بلکه از سطح قیمت‌ها به سطح انتظارات منتقل شده و در غیاب کشف قیمت در حال انباشت است. در دوره تعطیلی بازار، اطلاعات متغیرهای کلان و وضعیت شرکت‌ها همچنان در حال شکل‌گیری بوده اما امکان اثرگذاری تدریجی بر قیمت‌ها را نداشت. این موضوع زمان بازگشایی به بروز شوک فشرده‌ شده در بازار منجر می شود و نگرانی‌ها درباره نوسان‌های اولیه را افزایش ‌می دهد.

مهم‌ترین آسیب این دوره، تضعیف کارکرد نقدشوندگی بود. دارایی که امکان معامله نداشته باشد، بخشی از کارکرد اقتصادی را از دست می‌دهد و سرمایه‌ گذار اگرچه مالک سهم باقی می‌ماند اما در عمل اختیار بهره‌برداری از آن را ندارد. در چنین شرایطی توصیه به صبر و پرهیز از رفتارهای هیجانی بدون فراهم بودن امکان نقدشوندگی، کارآیی محدودی دارد.

رفتار سرمایه‌گذار از شرایط واقعی بازار اثر می‌پذیرد و نبود امکان خروج می‌تواند به تشدید رفتارهای احتیاطی و جمعی در بازارهای رقیب منجر شود. تداوم توقف معاملات علاوه بر افزایش ریسک نقدشوندگی به تضعیف اعتماد فعالان نیز منجر می شود. اعتمادی که شکل‌گیری آن زمان‌بر است و بازسازی آن نیز در صورت تداوم این وضعیت، ساده نخواهد بود.

سناریوهای بازگشایی

در شرایطی که ریسک‌های سیستماتیک بویژه امکان تداوم تنش‌های نظامی وجود دارد هر تصمیمی درباره بازار سهام با عدم‌قطعیت بالایی همراه است. بازار چشم‌انداز روشنی از متغیرهای کلان و افق مشخصی از پایداری شرایط سیاسی ندارد. از این رو تعلیق معاملات به تعویق تصمیم‌گیری سیاست گذار تبدیل شده است.

تعطیلی بازار سهام در کوتاه‌مدت شاید از بروز شوک‌های قیمتی جلوگیری کند اما در میان‌مدت هزینه‌های پنهانی را بر جا خواهد گذاشت. برای ارزیابی وضعیت پیش‌رو، چند سناریوی محتمل قابل ترسیم است. نخست آنکه سیاست گذار با هدف بازگرداندن جریان عادی معاملات، تصمیم به بازگشایی بازار در کوتاه‌مدت بگیرد، بدون آنکه ریسک‌های سیاسی بطور معناداری کاهش یافته باشند.

پیامد طبیعی چنین تصمیمی، افزایش عرضه و فشار فروش است. سرمایه‌گذارانی که طی دوره تعطیلی امکان واکنش نداشتند با اولین فرصت به سمت نقد کردن دارایی‌ها حرکت می‌کنند. این رفتار می‌تواند به افت قابل‌ توجه شاخص‌ها در روزهای ابتدایی منجر شود. با این حال، مزیت این سناریو در آن است که کشف قیمت از سر گرفته و بازار از وضعیت انجماد خارج می‌شود حتی اگر این خروج با هزینه ریزش شاخص‌ها همراه باشد.

در سناریوی دوم، تداوم تعطیلی تا کاهش ریسک‌ها مطرح است. در این حالت، سیاست گذار ترجیح می‌دهد با احتیاط بیشتری عمل کند و بازگشایی را به زمان کاهش تنش‌ها و شکل‌گیری چشم‌انداز باثبات‌تر موکول کند. این رویکرد در ظاهر از بازار در برابر شوک‌های ناگهانی محافظت می‌کند اما به تضعیف اعتماد منجر می شود. تداوم این وضعیت بویژه اگر طولانی شود، ممکن است بخشی از سرمایه‌ها را به سمت بازارهای رقیب سوق دهد و نقش بازار سرمایه در تامین مالی را کمرنگ‌تر کند.

سناریوی سوم به بازگشایی تدریجی و مدیریت‌شده بازار برمی‌گردد. در این سناریو، تلاش می‌شود میان دوگانه بازگشایی و تعطیلی، راه میانه‌ای انتخاب شود. بازگشایی مرحله‌ای با اعمال محدودیت‌هایی مانند دامنه نوسان کنترل‌ شده یا ابزارهای حمایتی شدت نوسانات اولیه را کاهش می دهد. این رویکرد هم فرآیند کشف قیمت را احیا و هم از بروز رفتارهای هیجانی شدید جلوگیری می کند. البته موفقیت آن به میزان اعتماد فعالان به پایداری تصمیمات سیاست گذار بستگی دارد.

بازگشایی همراه با تداوم ریسک‌های بیرونی سناریوی چهارم است. حتی در صورت بازگشایی بازار نمی‌توان فرض کرد ریسک جنگ بطور کامل از میان رفته است. بورس در این سناریو وارد نوسانات فرسایشی می‌شود. یعنی هر خبر مثبت یا منفی از فضای سیاسی به‌سرعت در قیمت‌ها منعکس می‌شود و روند های پایدار شکل نمی‌گیرد. این وضعیت می‌تواند به کاهش افق سرمایه‌گذاری و غلبه نگاه کوتاه‌مدت میان فعالان منجر شود.

انتهای پیام