سود 150 تومانی دولت از فروش هر لیتر بنزین 1500 تومانی !

به گزارش پایگاه خبری بورس پرس، طبق گزارش فرهیختگان از آمار‌های رسمی، متوسط مصرف روزانه بنزین تا سال گذشته به ۱۲۵ تا ۱۳۰ میلیون لیتر رسید و برخی روز‌های اوج سفر هم رکورد ۱۴۰ میلیون لیتر را پشت سر گذاشت و در ماه‌های اخیر به رکورد ۱۴۹ میلیون لیتر در روز را هم ثبت کرد.

بر اساس این گزارش این اعداد ایران را در ردیف پرمصرف‌ترین کشور‌های جهان قرار داده است. به‌گونه‌ای که سرانه مصرف سالانه بنزین بیش از ۳۶۹ لیتر یعنی حدود ۶۰ درصد بالاتر از میانگین جهانی برآورد می‌شود.

فارغ از اینکه چه عواملی منجر به وضعیت فعلی شده، افزایش چشمگیر واردات بنزین و گازوئیل نیز برای دولت به عنوان چالش مطرح می‌شود. چرا که طبق گزارش‌های رسمی سال گذشته بطور میانگین روزانه ۱۱ و 2.5 میلیون لیتر بنزین و گازوئیل وارد شد. طبق برخی گزارش‌های رسمی و غیر رسمی طی سال قبل روزانه ۲۰ میلیون لیتر بنزین و گازوئیل از کشور قاچاق شد.

گزارش شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی از مصرف بنزین و گازوئیل نشان می‌دهد میانگین مصرف بنزین از سال ۹۷ تا ۱۴۰۳ حدود ۷۳ درصد افزایش یافته و از 26.2 به ۴۵.۵ میلیارد لیتر رسیده است. البته با افزایش نرخ بنزین در سال ۹۸ میزان مصرف کاهش ۵ میلیارد لیتری را ثبت کرد.

از سال ۹۸ به بعد این روند صعودی شتاب بیشتری در افزایش مصرف تا امروز گرفت. سال ۹۹ میانگین مصرف بنزین سالانه با محدودیت‌های کرونایی به ۲۷.۶ میلیارد لیتر رسید. پس از این سال میانگین مصرف بنزین در سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳ به ترتیب ۳۲، ۳۶.۵، ۴۲.۲ و ۴۵.۵ میلیارد در سال بود و هرسال ۴ تا ۵ میلیارد لیتر به مصرف افزوده شد.

افزایش ۸۸ درصدی مصرف گازوئیل طی ۶ سال

همچنین مصرف گازوئیل از حدود ۲۴ به ۴۵ میلیارد لیتر در سال ۱۴۰۳ رسید یعنی در عرض ۶ سال مصرف گازوئیل ۸۸ درصد افزایش یافت. طبعاً با افزایش نرخ حامل‌های انرژی مصرف گازوئیل نیز سال ۹۸ کاهش ۱.۵ میلیارد لیتری داشت اما از سال ۹۹ تا ۱۴۰۲ به ترتیب ۳۶.۲، ۳۷.۳، ۳۹.۵، ۴۰.۷ میلیارد لیتر ثبت شد.

بنزین لیتری 150 تومان!

کارمزد انتقال بنزین در شرکت دولتی پالایش نفت برای هر لیتر از ۱۰۰ تومان در سال ۹۷ به ۷۰۰ تومان در سال ۱۴۰۳ رسیده است. برای گازوئیل نیز نرخ کارمزد از ۸۰ به ۵۳۸ تومان رسیده است.

نرخ کارمزد (حق‌العمل) جایگاه‌های عرضه فرآورده‌های نفتی در سال ۱۴۰۴ برای بنزین سهمیه‌ای و سوپر و گازوئیل در پله اول ۶۵۳ و 384 تومان برای هر لیتر تعیین شده است.

اگر قیمت سهمیه‌ای هر لیتر ۱۵۰۰ در نظر گرفته شود قیمت دو کارمزد در مجموع برای بنزین و گازوئیل حدود ۱۳۵۰ و ۹۵۲ تومان است. یعنی عملا دولت با فروش گازوئیل سهمیه‌ای با نرخ ۳۰۰ تومان باید برای هر لیتر ۶۵۲ تومان به عنوان کارمزد به جایگاه‌داران و شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی بدهد. همچنین با فروش بنزین به نرخ ۱۵۰۰ تومان دولت از فروش هر لیتر بنزین ۱۵۰ تومان درآمد خواهد داشت. البته با در نظر گرفتن قیمت تمام‌شده بنزین، دولت ارقام قابل‌توجهی را باید از جیب خود (مردم) خرج کند.

واردات روزانه ۱۱ میلیون لیتری بنزین

طبق گزارش سازمان ملی استاندارد طی سال‌های ۹۷ تا ۱۴۰۰، هیچ محموله بنزین وارداتی برای ارزیابی انطباق به ادارات کل استاندارد استان‌ها و واردات نفت، گاز، نفت کوره و نفت سفید نیز ثبت نشده است. طی سال ۱۴۰۳ حدود ۴ میلیارد لیتر بنزین و ۹۲۶ میلیون لیتر گازوئیل وارد شد که معادل واردات روزانه ۱۱ و 2.5 میلیون لیتر بنزین و گازوئیل بود.

از چاه تا جایگاه، هزینۀ تأمین فرآورده‌های نفتی

در مورد قیمت تمام‌شده بنزین حرف و حدیث‌های زیادی وجود دارد. برخی فعالان مجازی با مبنا قرار دادن کارمزد پالایشگاه‌ها، این عدد را قیمت تمام‌شده بنزین ذکر می‌کنند که به دلیل عدم درنظرگرفتن مولفه‌های مختلف شامل هزینه استخراج هر لیتر نفت خام، هزینه انتقال هر لیتر نفت خام و فرآورده (شرکت خطوط لوله و مخابرات ایران)، هزینه توزیع هر لیتر فرآورده (شرکت ملی پخش)، کارمزد فروش هر لیتر بنزین به جایگاه (سود شرکت توزیع)، کارمزد فروش هر لیتر بنزین در جایگاه (سود خرده‌فروشی) و قیمت موثر ذاتی نفت خام؛ عوارض شهری و مالیات بر ارزش افزوده، عدد نهایی بسیار ناچیز است.

سال گذشته رئیس‌جمهور زمان ارائه لایحه بودجه ۱۴۰۴ به مجلس گفت، بهای تمام‌شده هر لیتر بنزین با فرض قیمت صفر ریالی برای نفت (یعنی صرفا در زنجیره پالایش) بیش از ۸ هزار تومان است. برخی کارشناسان با نقد سخنان رئیس‌جمهور، معتقدند این عدد قیمت تمام‌شده بنزین با احتساب قیمت نفت نیز هست.

دو اندیشکده حوزه انرژی یعنی اندیشکده سولوشن و اندیشکده تدبیر انرژی در گزارشی، هزینه تمام‌شده بنزین و گازوئیل را از چاه نفت تا باک خودرو‌ها را در بازه ۹۸ تا ۱۴۰۲ بررسی کردند.

با در نظرگیری نسبت متفاوت خوراک (نفت خام و میعانات) فرآورده‌های پالایشی، هزینه تولید خوراک برای یک لیتر بنزین و گازوئیل در سال ۱۴۰۲ برابر ۲.۶ و ۳.۶ سنت بود. همچنین متوسط هزینه پالایشگاه‌ها به‌منظور تولید بنزین و گازوئیل طی پنج سال گذشته بطور متوسط برابر ۱۱۰۰ و ۷۳۰ میلیون دلار است. با توجه به تولید ۱۰۰ و ۱۰۶ میلیون لیتری بنزین و گازوئیل در پالایشگاه‌ها، هزینه پالایش هر لیتر بنزین و گازوئیل سال ۱۴۰۲ برابر ۴ و ۲.۲ سنت بود.

علاوه بر هزینه‌های تولید و پالایش، تأمین یک لیتر بنزین شامل هزینه‌های سربار پالایش، هزینه‌های انتقال خوراک و فرآورده‌ها و هزینه جایگاه‌های عرضه است. بدین‌ترتیب سال ۱۴۰۲ سایر هزینه‌ها برای عرضه هر لیتر بنزین و گازوئیل برابر ۴ و ۳ سنت بود.

علاوه بر هزینه‌های جاری، هزینه‌های سرمایه‌گذاری از تولید تا توزیع نیز در محاسبه عرضه لحاظ شده است. هزینه سرمایه‌گذاری تولید هر بشکه نفت خام ۱۶۵۰۰ دلار، هزینه سرمایه‌گذاری هر بشکه خوراک میعانات و نفت خام ۱۰.۵ و ۲۲.۵ دلار است. هزینه سرمایه‌گذاری تولید تا توزیع هر لیتر بنزین و گازوئیل برابر و معادل با ۳.۲ سنت برای هر لیتر است. طبق قوانین بالادستی، ۴۰ درصد درآمد حاصل از صادرات نفت‌ خام به‌عنوان منابع بین‌نسلی شناخته می‌شود. با توجه به میزان تولید و قیمت نفت‌خام صادراتی این سهم سال ۱۴۰۲ برابر با ۷ سنت برای هر لیتر است.

با در نظر گرفتن هزینه‌ها و برمبنای داده‌های سال ۱۴۰۲، برآورد هزینه تولید تا خرده‌فروشی هر لیتر بنزین و گازوئیل برابر ۲۰ و ۱۹ سنت است که در صورت عدم محاسبه سهم بین نسلی، هزینه به ۱۳ و ۱۲ سنت کاهش خواهد یافت. بر این اساس، سهم هزینه‌های جاری از هزینه تولید بنزین و گازوئیل، ۴۷ درصد و سهم هزینه‌های سرمایه‌گذاری ۱۷ درصد است.

قیمت تمام‌شده بنزین و گازوئیل با محاسبه سهم بین نسلی تا انتهای سال ۱۴۰۲ با احتساب نرخ ارز مرکز مبادله یعنی حدود ۷۰ هزار تومان، ۱۴ و 13.3 هزار تومان و بدون احتساب سهم بین نسلی ۹۱۰۰ و ۸۴۰۰ تومان خواهد بود.

انتهای پیام