روایت گودرزی از رشد بورس و سود شرکت‌ها، مشکل دیجی‌کالا، اصلاح ساز و کار حراج و ...

به گزارش پایگاه خبری بورس پرس، محمود گودرزی با اشاره به عملکرد بازار سرمایه در جریان جنگ ۴۰ روزه به ایبنا، اعلام کرد: جنگ موضوع تلخ و دردآوری است اما تجربه بازار سرمایه در جنگ ۴۰ روزه، نماد وفاق و همدلی بین تمام ارکان بود.در این دوره شورای عالی بورس، سازمان بورس، ارکان بازار، فعالان و نهاد‌های مالی در کنار یکدیگر قرار گرفتند و برای بازگشایی بازار برنامه‌ریزی کردند.

روز‌های بسیاری از صبح تا غروب برای برنامه‌ریزی بازگشایی بازار بحث و گفت‌و‌گو شد و با تدابیر اتخاذ شده، بازار سرمایه توانست بازگشایی مناسبی را تجربه کند. بازار نیز نشان داد تصمیم‌های اتخاذ شده برای بازگشایی، خردمندانه و عاقلانه بود.

رشد بورس و چشم‌انداز سود شرکت‌ها

اظهارنظر درباره سطح ارزندگی بازار در حیطه وظایف نهاد ناظر قرار ندارد و تحلیلگران و متخصصان باید درباره ارزش‌گذاری بورس اظهارنظر کنند. روند بازار‌های سرمایه تحت تأثیر متغیر‌های کلان اقتصادی قرار دارد و گزارش عملکرد شرکت‌ها نیز نقش مهمی در ارزیابی چشم‌انداز بازار ایفا می‌کند.

با توجه به گزارش‌های مناسب شرکت‌ها در فصل نخست سال و انتظار برای گزارش‌های فصل دوم، سود شرکت‌های بورسی می‌تواند به ۳ هزار هزار میلیارد تومان برسد. به نظر می‌رسد بازار نیز بر اساس همین چشم‌انداز سودآوری در حال قیمت‌گذاری است. شرایط تورمی و نرخ ارز از محرک‌های اصلی بازار است.

اعتماد به بازار فقط به متغیر‌های اقتصادی مربوط نیست

اعتماد به بازار سرمایه تنها به متغیر‌های کلان اقتصادی وابسته نیست و مجموعه‌ای از عوامل در شکل‌گیری آن نقش دارند. بهبود حکمرانی شرکتی، فناوری و تصمیم‌های سیاستی کلان در حوزه‌های اقتصادی و سیاسی از جمله عوامل مؤثر بر اعتماد سرمایه‌گذاران است. به نظر می‌رسد حکمرانی اقتصادی با وجود همه مشکلات در فرآیند‌ها تلاش کرده شتاب‌زده عمل نکند و به پیش‌بینی‌پذیرتر شدن شاخص‌های درآمدی شرکت‌ها کمک کند. افزایش پیش‌بینی‌پذیری فضای اقتصادی می‌تواند به تعمیق بازار اولیه کمک کرده و مانع خروج سرمایه از بازار شود.

عرضه‌های اولیه لزوماً به معنای خروج پول نیست

بهترین روش عرضه در بازار سرمایه این است که منابع حاصل از عرضه را به شرکت‌ها برای سرمایه‌گذاری مجدد بازگرداند.هیئت‌های پذیرش بورس به صورت دوره‌ای تلاش کرده‌اند بخش عمده‌ای از منابع حاصل از عرضه‌ها را از طریق ساز و کار‌هایی مانند بازارگردانی و افزایش سرمایه‌ به بازار بازگردانند.

عرضه‌های اولیه بزرگ و متوسط لزوماً به معنای خروج پول از بازار نیست. صاحبان بسیاری از این شرکت‌ها، هلدینگ‌ها و مجموعه‌های چندرشته‌ای هستند و منابع حاصل از عرضه اولیه می‌تواند دوباره در بازار سرمایه و اقتصاد سرمایه‌گذاری شود.

دیجی‌کالا با مشکل ارزش‌گذاری مواجه است

بازار سرمایه حدود ۴۰ تا ۴۲ صنعت مختلف دارد اما بخش عمده ارزش بازار همچنان در اختیار چهار یا پنج صنعت بزرگ است. چنین تمرکزی تا حدودی در بازار‌های سرمایه جهان نیز وجود دارد و شرکت‌های نفتی، پتروشیمی، فولادی و سایر صنایع بزرگ بخش قابل توجهی از ارزش بازار بورس‌های بزرگ دنیا را تشکیل می‌دهند. طی ۱۰ تا ۲۰ سال گذشته تحول مهمی در بورس‌های بزرگ جهان رخ داده و شرکت‌های دیجیتال به جمع بزرگ‌ترین شرکت‌های این بازار‌ها اضافه شده‌اند.

متأسفانه شرکت بورس از این مقوله فاصله گرفته و تا کنون شرکت‌های بزرگ اقتصاد دیجیتال در بورس نتوانستند ورود کنند. دیجی‌کالا با همکاری سازمان بورس و شرکت بورس پذیرش شده اما مشکل اصلی به موضوع ارزش‌گذاری مربوط می‌شود.سهامدار عمده نمی‌تواند خارج از قواعد ارزش‌گذاری مورد استفاده در بازار سرمایه و بازار‌های جهانی، قیمت مورد نظر را تعیین و عرضه کند.

هنوز گفتمان لازم برای ورود سایر شرکت‌ها و پلتفرم‌های اقتصاد دیجیتال به بازار سرمایه شکل نگرفته و تحقق این موضوع به تغییر پارادایم در نگرش حکمرانی اقتصادی نیاز دارد. رشد بخش قابل توجهی از بورس‌های بزرگ جهان در سال‌های گذشته از مسیر شرکت‌های دیجیتال اتفاق افتاده است. شرکت‌های بزرگ این حوزه نیز در بسیاری از موارد با استفاده از ظرفیت بازار سرمایه و وال‌استریت توانسته‌اند رشد کنند. بازار سرمایه ایران باید در این زمینه نقش تسهیل‌گر داشته باشد.

بازگشایی سهام عدالت در حال پیگیری است

بازگشایی شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی و موضوع سرمایه‌گذاری مستقیم مشمولان سهام عدالت به مسئله‌ای پیچیده و طولانی تبدیل شده است. وزارت اقتصاد و سازمان بورس زمان قابل توجهی را برای حل مشکلات این شرکت‌ها اختصاص داده‌ و سازمان بورس همچنان موضوع را پیگیری می‌کند. مهم‌ترین اقدام مورد نظر سازمان بورس، برگزاری مجامع شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی و تهیه دستورالعمل‌ها و ضوابط مربوط است.

در صورت تأیید نهایی این ضوابط از سوی دولت و اطلاع‌رسانی شورای عالی بورس، امکان بازگشایی نماد‌های شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی فراهم خواهد شد. این موضوع مستقیماً در حوزه اختیارات شرکت بورس نیست و سازمان بورس و شورای عالی بورس آن را دنبال می‌کنند. ارزش بازار شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی سهام عدالت در زمان توقف نماد‌ها حدود ۳۵۰ هزار میلیارد تومان بود.

یکی از مشکلات اصلی این شرکت‌ها ضعف حکمرانی شرکتی است. اعضای هیئت‌مدیره شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی باید از صلاحیت لازم برخوردار و حداقل دانش مالی و تسلط بر قوانین تجارت و بازار سرمایه را داشته باشند. این الزامات در گذشته به شکل مطلوب رعایت نشده بود اما اکنون سازمان بورس تأکید دارد این شرکت‌ها با ساختاری مناسب به بازار بازگردند.

اصلاح دامنه نوسان با تجربه جهانی

برای تغییر دامنه نوسان، ابتدا باید محدودیت‌ها و موانع دست‌وپاگیر بازار حذف شوند. حذف حجم مبنا یکی از تصمیم‌های مهم در این مسیر است. این تصمیم پس از بیش از دو دهه اتخاذ و در ابتدای زمستان سال گذشته نیز اعلام شد که واکنش مناسبی از سوی بازار دریافت کرد. بازار سرمایه باید به سمت استاندارد‌های جهانی حرکت کند. نباید سراغ روش‌هایی رفت که در دنیا آزموده نشده‌اند. اگر قرار است دامنه نوسان اصلاح شود، باید بر اساس ادبیات نظری و تجربه‌های موفق جهانی صورت گیرد.

اصلاح ساز و کار حراج آغازین بازار نیز در حال مطالعه و بررسی قرار دارد. در بسیاری از بازار‌های جهانی ابتدا از طریق حراج آغازین قیمت کشف و سپس دامنه مشخصی حول قیمت کشف‌شده برای معاملات در نظر گرفته می‌شود. چنین ساز و کاری می‌تواند در کنار سایر ابزار‌های کنترلی به کشف قیمت و تعادل بازار کمک کند. تغییرات ساختاری نباید در شرایطی اجرا شود که بازار با رشد یا افت شدید مواجه است.

اجرای تغییرات در زمان نامناسب می‌تواند به سرمایه مردم و اعتبار بازار سرمایه آسیب بزند. مهم‌ترین موضوع اعتبار و اعتمادی است که سرمایه‌گذاران به بازار دارند.

نوسازی سامانه‌های معاملاتی پشت سد تحریم

تحریم‌ها و محدودیت‌های بین‌المللی باعث شده سامانه‌ها با سرعت مورد انتظار بروز نشوند. بسیاری از بورس‌های جهان سامانه‌های معاملاتی را از شرکت‌های تخصصی و ارائه‌ دهندگان بین‌المللی تهیه کرده‌اند اما تحریم‌ها دسترسی ایران به بخش قابل توجهی از این سامانه‌ها را محدود کرده است. طی چهار تا پنج سال گذشته کار روی سامانه معاملاتی بازار اسپات ایران دنبال شده و مجموعه فناوری بورس نیز در این زمینه فعالیت کرده است.

شرکت بورس در مسیر آماده‌سازی سامانه معاملاتی بومی قرار دارد اما این سامانه همچنان باید مراحل مربوط به امنیت، کسب‌ و کار و الزامات فنی را طی کند. سامانه فعلی نیز همچنان در حال استفاده است و تیم‌های متخصص مدیریت فناوری مسئولیت اداره آن را بر عهده دارند. گاهی مشکلات فنی در سامانه معاملاتی رخ می‌دهد. انتقاد فعالان در برخی موارد وارد است اما در نهایت چاره‌ای جز بروز رسانی یا جایگزینی سامانه معاملاتی وجود ندارد.

بازار سرمایه فقط بازار سهام نیست

یکی از مهم‌ترین مزیت‌های این بازار، دسترسی به طیف متنوعی از کلاس‌های دارایی در بستری واحد است. بازار سرمایه فقط بازار سهام نیست و صندوق‌های طلا، صندوق‌های درآمد ثابت، صندوق‌های پر و کم‌ ریسک، سهام و ابزار‌های مشتقه را دربرمی‌گیرد. سرمایه‌گذار می‌تواند متناسب با میزان ریسک‌پذیری و تحلیل، منابع را از یک کلاس دارایی به کلاس دیگری منتقل کند.

وظیفه نهاد ناظر، تشویق مردم به خرید سهام، طلا یا هر دارایی دیگری نیست بلکه وظیفه نهاد ناظر فراهم کردن بستری مناسب است تا سرمایه‌گذار بتواند به ابزار‌های مختلف دسترسی داشته باشد و بر اساس تشخیص تصمیم بگیرد.

اصلاح بازارگردانی برای افزایش نقدشوندگی

اصلاح قوانین و مقررات بازارگردانی می‌تواند یکی از عوامل افزایش نقدشوندگی باشد. در بورس و فرابورس، میزان مشخصی از سهام شناور آزاد برای شرکت‌ها در نظر گرفته شده است. به‌طوری که حداقل سهام شناور آزاد در بازار اول و دوم بورس حدود ۲۵ و ۱۰ درصد است. ایجاد بازار شفاف و منصفانه از وظایف سازمان بورس است و نقدشوندگی نیز یکی از پایه‌های اعتماد در بازار سرمایه محسوب می‌شود.

جلسات مفصلی در سازمان بورس برای اصلاح دستورالعمل بازارگردانی برگزار شده است. یکی از مشکلات موجود این است که بازارگردانی در ساز و کار فعلی باید حتماً برای نهاد مالی سودآور باشد. ساز و کار بازارگردانی و نقش کارگزار معامله‌گر باید به سمت استاندارد‌های بین‌المللی حرکت کند. نباید ساز و کاری متفاوت با تجربه‌های آزموده‌شده جهان طراحی شود.

اصلاح مقررات بازارگردانی تنها یکی از راه‌های افزایش نقدشوندگی است و بهبود زیرساخت‌های فنی و فناوری، کاهش تغییرات مکرر در ریزساختار‌های معاملاتی و اصلاح تدریجی دامنه نوسان نیز می‌تواند به بازار برای رسیدن سریع‌تر به تعادل کمک کند.

بورس امروز با سال ۹۹ متفاوت است

یکی از مهم‌ترین تغییرات بازار طی سال‌های اخیر، افزایش امکان سرمایه‌گذاری غیرمستقیم بود. سال ۹۹ یکی از حلقه‌های مفقوده، تنوع پایین صندوق‌های سرمایه‌گذاری و نبود صندوق‌های تخصصی بود در حالی که امروز تعداد و تنوع صندوق‌ها افزایش قابل توجهی یافته است. سهم فعلی معاملات صندوق‌های سرمایه‌گذاری در برخی دوره‌ها به حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد بازار می‌رسد. در دوره‌های رونق ممکن است سهم معاملات سهام به حدود ۶۰ درصد ارزش معاملات برسد اما در دوره‌های طولانی‌تر رابطه معاملات صندوق‌ها و سهام به حدود ۵۰-۵۰ نزدیک می‌شود.

توسعه صندوق‌های بخشی، صندوق‌های اهرمی و سایر ابزار‌های سرمایه‌گذاری از تحولات مهم است حتی تحلیلگران و فعالان حرفه‌ای نیز بخشی از سرمایه‌گذاری را از طریق این صندوق‌ها انجام می‌دهند. این صندوق‌ها معمولاً توسط تیم‌های تخصصی و حرفه‌ای اداره می‌شوند و به سرمایه‌گذاران خرد اجازه می‌دهند بدون ورود مستقیم به معاملات از ظرفیت بازار سرمایه استفاده کنند.

سهم بازار سرمایه در تأمین مالی باید افزایش یابد

سهم بازار سرمایه در تأمین مالی اقتصاد حدود ۱۰ تا ۱۲ درصد است و با توجه به ظرفیت‌های موجود کافی نیست. بازار سرمایه و پول در زمینه تأمین مالی با یکدیگر رقابت دارند و مشکلات بانک‌ها در تأمین مالی پروژه‌های بزرگ می‌تواند فرصت مناسبی برای افزایش نقش بازار سرمایه ایجاد کند. امید می رود در دهه آینده، چهره متفاوتی از سهم بازار سرمایه در تأمین مالی اقتصاد مشاهده شود.

صندوق‌های مشتقه در راه بازار سرمایه

بازار‌های مشتقه یکی از ابزار‌های مهم برای دوطرفه شدن معاملات و پوشش ریسک سرمایه‌گذاران هستند. شرکت بورس بیش از دو سال است روی صندوق‌های مشتقه و هج‌ فاند کار کرده و الگوی پیشنهادی را به سازمان بورس ارائه داده است. هدف این است صندوق‌های مشتقه به صورت ETF در اختیار بازار قرار بگیرند.

دلیل این رویکرد پیچیدگی ابزار‌های مشتقه است. حتی سرمایه‌گذارانی که ریسک‌پذیری بالایی دارند ممکن است دانش کافی برای استفاده مستقیم از این ابزار‌ها را نداشته باشند. راه‌اندازی صندوق‌های مشتقه می‌تواند امکان استفاده از ابزار‌های پوشش ریسک را در قالبی ساده‌تر برای این گروه از سرمایه‌گذاران فراهم کند. امید می رود این صندوق‌ ها به‌زودی فعال شوند و استقبال قابل توجهی از آنها صورت گیرد.

امکان راه‌اندازی اختیار معامله و قرارداد‌های آتی روی شاخص‌های بورس در حال بررسی است. این ابزار‌ها می‌توانند به رونق صندوق‌های شاخصی کمک کنند و تحول مثبتی برای بازار باشند.

تغییر کارکرد تالار‌های منطقه‌ای

ساختار معاملات بازار سرمایه نسبت به دهه ۸۰ به شکل بنیادی تغییر کرده است.در گذشته مردم برای انجام معاملات به تالار‌های منطقه‌ای مراجعه می‌کردند اما امروز معاملات عمدتاً به‌صورت آنلاین انجام می‌شود و همین موضوع فلسفه وجودی تالار‌های منطقه‌ای را تا حد زیادی از بین برده است.پیش‌بینی می شود تالار‌های منطقه‌ای در آینده بخش بیشتری از کارکرد را از دست بدهند. تجربه صنعت بانکداری و حرکت بانک‌ها به سمت بانکداری دیجیتال نمونه‌ای از این تغییر است. بازار سرمایه نیز در همین مسیر حرکت خواهد کرد.

مراکز مالی جایگزین تالار‌های منطقه‌ای می‌شوند

شرکت بورس بجای حفظ ساختار فعلی تالار‌های منطقه‌ای به دنبال ایجاد مراکز مالی در استان‌ها است. در این مدل با همکاری اتاق‌ها و فعالان بخش خصوصی می‌توان چند استان را در قالب یک مرکز مالی به یکدیگر متصل و نهاد‌های تخصصی بازار سرمایه مانند کارگزاری‌ها، سبدگردان‌ها و شرکت‌های تأمین سرمایه را در این مراکز مستقر کرد.

در مراحل بعدی حتی می‌توان زیرساخت‌های فناوری مناسب را در استان‌ها ایجاد کرد تا خدمات بازار سرمایه به شکل الکترونیکی در اختیار شرکت‌ها و صاحبان کسب‌ و کار قرار گیرد. طرح کسب‌ و کار ایجاد این مراکز مالی در بورس آماده شده و با توجه به جلسات انجام‌شده با سازمان بورس، طرح باید بروز رسانی و اصلاح شود. اجرای این طرح به صورت یکباره انجام نخواهد شد و به‌تدریج از برخی استان‌ها آغاز می‌شود.

هدف نهایی ارائه تجمیع‌شده خدمات تأمین مالی و خدمات تخصصی بازار سرمایه در مراکز استان‌ها است. خدماتی که می‌تواند حتی به‌صورت الکترونیکی در اختیار صاحبان کسب‌ و کار و شرکت‌ها قرار گیرد.

بورس پرس در بله : ble.ir/boursepress

انتهای پیام