انتقادات از بازگشایی زودهنگام بورس ادامه دارد/ پیش بینی زمان ثبات نسبی

به گزارش پایگاه خبری بورس پرس، دو کارشناس بازار سرمایه بازگشایی زودهنگام بورس و بدون تزریق منابع مالی را مورد انتقاد قرار دادند و در گفت و گو با دنیای اقتصاد، رسیدن بازار به ثبات نسبی را طی چند هفته‌‌ محتمل دانستند.

هاتف شاملو: در شرایطی که کشور روزهای گذشته درگیر یکی از پرریسک‌‌ترین مقاطع تاریخی به دلیل درگیری مستقیم نظامی با اسرائیل و آمریکا بود، بورس نیز تحت‌‌تاثیر این وضعیت اضطراری قرار گرفت. سازمان بورس تصمیم به تعطیلی موقت بازار گرفت. این تصمیم، گرچه ابتدا به‌‌عنوان گامی مثبت برای کاهش ریسک‌‌های ناشی از شرایط جنگی ارزیابی شد اما بازگشایی زودهنگام و بدون برنامه‌‌ریزی مناسب، موجی از انتقادات را به همراه داشت.

وقوع جنگ به‌‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین ریسک‌‌های بازار سرمایه، سازمان بورس را بر آن داشت تا با استناد به شرایط فوق، بازار را برای ۹ روز کاری تعطیل کند. این اقدام با هدف جلوگیری از واکنش‌‌های هیجانی و خروج گسترده سرمایه از بازار اتخاذ شد. هفته گذشته صندوق‌های درآمد ثابت به‌‌صورت محدود بازگشایی شدند تا سرمایه‌گذاران بتوانند منابع مالی را مشابه حساب‌‌های بانکی برداشت کنند. این تصمیم به‌‌ویژه در شرایطی که نیازهای مالی فوری در میان مردم افزایش یافته بود، گامی مثبت و منطقی تلقی شد.

تعطیلی موقت بازار در چنین شرایطی نه‌‌تنها از نظر اقتصادی بلکه از منظر روانی نیز به کاهش فشار بر سرمایه‌گذاران کمک کرد. این اقدام تنها بخشی از ماجرا بود و چالش اصلی مرحله بازگشایی بازار بود. پس از اعلام آتش‌‌بس، سازمان بورس تصمیم به بازگشایی بازار در هفته جاری گرفت.

فعالان که تجربه جنگ تحمیلی 8 ساله در دهه‌‌های گذشته داشتند این‌‌ بار با جنگی مواجه شدند که پس از چهار دهه، تجربه‌‌ای جدید و غیر منتظره بود. این شرایط، نگرانی‌ها را میان سهامداران تشدید کرد و انتظار می‌‌رفت سازمان بورس با برنامه‌‌ریزی دقیق و مدون از تبعات منفی بازگشایی زودهنگام جلوگیری کند.

در این میان بازگشایی بدون تامین منابع مالی کافی برای حمایت و کاهش دامنه نوسان به فاجعه‌‌ دیروز منجر شد. فشار سنگین فروش که ناشی از نیاز مالی برخی سرمایه‌گذاران بود، حجم عظیمی از سفارش‌‌های فروش را به دنبال داشت. این حجم سنگین نشان‌‌دهنده عدم‌آمادگی سازمان بورس برای مدیریت این بحران بود.

سازمان بورس به‌‌عنوان نهاد ناظر بر بازار سرمایه در این مقطع حساس، عملکردی منفعلانه و فاقد برنامه‌‌ریزی نشان داد. انتظار می‌‌رفت سازمان با هماهنگی صندوق‌های تثبیت و حمایت بازار سرمایه، حداقل ۳۰ تا ۴۰ هزار میلیارد تومان منابع مالی برای حمایت در روز بازگشایی تامین کند. 

این منابع می‌توانست از طریق تزریق نقدینگی توسط دولت یا بانک مرکزی تامین شود اما نشانه‌‌ای از چنین اقدامی روی تابلوی معاملات مشاهده نشد. حتی در مورد سهام شرکت‌های بزرگ که بطور معمول نقش لنگرگاه بازار را ایفا می‌کنند، حمایت قابل‌‌توجهی صورت نگرفت.

علاوه بر این حفظ دامنه نوسان ۳ درصدی در شرایطی که بازار در اوج نااطمینانی قرار داشت، تصمیم دیگری بود که انتقادات گسترده‌‌ای را به دنبال داشت. تجربه‌‌های پیشین نشان داده در شرایط بحرانی، کاهش دامنه نوسان به محدوده‌‌ای مانند مثبت و منفی یک‌ درصد می‌تواند از شدت فشار فروش بکاهد و به تثبیت بازار کمک کند.

با این حال، سازمان بورس نه‌‌تنها این اقدام را انجام نداد بلکه برنامه مشخصی برای مدیریت حجم عظیم سفارش‌‌های فروش ارائه نکرد. از طرفی وزیر اقتصاد که بر بازگشایی سریع بازار تاکید داشت، نیز مورد انتقاد قرار گرفت. 

عملکرد منفعلانه سازمان بورس که می‌توانست با جلسات اضطراری و هماهنگی با نهادهایی مانند بانک مرکزی به تزریق منابع مالی و کاهش ریسک‌‌ها منجر شود، فرصت‌‌های بسیاری را از دست داد. در شرایطی از این دست صندوق‌های تثبیت و حمایت بازار سرمایه باید فعال شوند و با تزریق نقدینگی از ریزش شدید جلوگیری کنند.

همچنین کاهش دامنه نوسان در شرایط بحرانی می‌تواند به تثبیت روانی و اقتصادی کمک کند. به نظر می‌رسد همکاری نزدیک با بانک مرکزی و دولت برای تامین منابع مالی در شرایط اضطراری ضروری است. در شرایطی که نااطمینانی همچنان بالا است، تمدید تعطیلی تا تثبیت شرایط گزینه‌‌ای منطقی محسوب می شود و سازمان بورس می‌تواند نسبت به این موضوع اقدامات لازم را انجام دهد.

عرفان کاظم‌‌زاده: بورس در روزهای گذشته نوسانات و تحولات قابل‌‌توجهی را به خود دید. تعطیلی روزهای گذشته که به دلیل شرایط خاص اعمال شد، فرصتی بود تا نهادهای مسئول از جمله وزارت اقتصاد، سازمان بورس و بانک مرکزی تمهیداتی برای حمایت و کاهش التهابات بیندیشند.

بازار سرمایه دیروز با افت شدید قیمت‌ها و فشار فروش قابل‌‌توجهی مواجه شد. این وضعیت نه‌‌تنها اعتماد سرمایه‌گذاران را خدشه‌‌دار کرد، بلکه تصویری از بازار رها شده و بدون حمایت را به نمایش گذاشت. انتظار می‌‌رفت نهادهای مسئول برنامه‌‌های مدونی برای حمایت تدوین کنند. به نظر می‌رسد فرصت طلایی این دوره برای تزریق منابع مالی، تنظیم سیاست‌‌های کنترلی، و بازگرداندن اعتماد ازدست‌‌رفته است. این ناکامی، پرسش‌‌های متعددی درباره کارآمدی نظام تصمیم‌گیری در حوزه اقتصاد و بازار سرمایه بوجود آورده است.

یکی از انتقادات اصلی به عملکرد نهادهای مسئول، عدم‌تامین منابع مالی لازم برای حمایت از بازار است. در شرایطی که بورس با فشار فروش مواجه است، تزریق نقدینگی یا ارائه بسته‌‌های حمایتی می‌توانست از شدت افت قیمت‌ها بکاهد اما به دلیل محدودیت‌های مالی یا عدم‌ هماهنگی بین نهادها، چنین اقدامی صورت نگرفت.

با توجه‌‌به شرایط کنونی به نظر می‌رسد بازار سرمایه در روزهای آینده همچنان با نوسانات و فشار فروش مواجه باشد. بخشی از سهامداران که از ریسک‌‌های موجود و نبود حمایت کافی نگران هستند در کوتاه‌‌مدت از بازار خارج خواهند شد. این خروج منجر به کاهش نقدشوندگی و افزایش نوسانات می شود.

برای بازگشت به روند عادی و قابل‌‌تحلیل، نیاز به زمان و اقدامات موثر از سوی مسئولان است. بسته‌‌های حمایتی که می‌توانند شامل تزریق نقدینگی یا تنظیم مقررات جدید برای تسهیل معاملات باشند، نقش کلیدی در این فرآیند ایفا خواهند کرد. با توجه‌‌به روند کنونی، احتمالا چند هفته‌‌ای طول خواهد کشید تا بازار به ثبات نسبی برسد و تحلیل‌‌پذیری را بازیابد. 

انتهای پیام